«ЖЕХАЙ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>ЖЕХАЙ</b> (Жэхай, кытайча жэ – жылуу, хай – деңиз) – тарыхый [[топоним]], [[Кыргызстан]]дагы [[Ысык- Көл]]дүн [[байыркы кытай тили]]нде аталышы. Алгач  630-жылы [[Орто Азия]] (а. и. Куча, Аксуу шаарлары жана [[Бедел]] ашуусу, [[Суйаб]] шаары) аркылуу [[Индия]]га сапар алган кытайлык саякатчы (будда дининин кечили) [[Сюань-цзан]]дын «Улуу Тан династиясынын учурундагы Батыш аймактарга жасалган саякат» («Да Тан Сиюй цзи») эмгегинде  эскерилет. Анда саякатчы «Муздуу тоолордон 400 ли (Н. Я. [[Бичурин]] боюнча 1 ли 5 чакырымдан ашык аралык) өткөндөн кийин чоң Тунук (же Көк) көлгө (башкача аталышы Жэхай – Ысык-Көл же Сян Хай – Туздуу көл) келдик. Анын айланасы 1000 лиден ашык; чыгыштан батышка карай узун, түштүктөн түндүккө карай кууш болуп, туш тарабын тоолор курчап, ага ар кандай көп суулар куят. Көлдүн түсү көп-көк, даамы ачуу туздуу. Көл үстүндөгү чоң-чоң толкундар жээкке катуу урунуп турат» деп белгилеген. Мындан тышкары кытай адабиятында Тяньчи, Цинчжи, Йе-хэ, Суй-йе-шуй, Яньхай, Жехай ж. б., 18– 20-кылымдарда Тузкуль, Жэхай, Тэмурту-Нор деген да аталуулар кездешет. Ысык-Көлдөн башка дагы бир нече көлдү Жехай деп аташат.

Ад.: <i>Григорьев А. А.</i> Закономерности строения и
развития географической среды. М., 1966; <i>Исаев Д</i>. Жер-суу аттарынын сыры. Ф., 1977; Кыргыз жер&shy;геси. Ф., 1990; Зуев Ю.А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Умурзаков С. Географическая изученность Кыргызстана до середины XIX века. Б., 2021. 
[[Категория:3-том, 327-448 бб]]