«БЕЛДЕМЧИ» барагынын кодун көрүү

'''БЕЛДЕМЧИ''' – 1) белден төмөн тартылуучу аял&shy;дардын тыш кийими. Баркыт, нооту кездеме&shy;леринен этеги жазы, жогорку бөлүгү белге беш жеринен кынаптала жасалып, кашат коюлуп, эки учалуу тигилет. Кебез, жүн, жука жасал&shy;ган кийиз, ара туулган козу-улактын өңдөлгөн терилери менен ичтелип, жээгине милте коюлуп, боосу чалма болот. Чалманын учу топ чачы менен чоктолот. Кашаты башка жактарына караган&shy;да тыгыз шырылып, калыңыраак жана жазы келип, кемер сы&shy;мал адамды ты&shy;кан алып жүрөт. 
[[File:БЕЛДЕМЧИ37.png | thumb | none]]
Белдемчини жазда, күз&shy;дө, айрыкча кыш&shy;та тартынат. Ил&shy;гертен эле жаңы көз жарган келин&shy;дин энеси жээнин жентектеп кел&shy;генде, кызына бе&shy;лин бекемдөө үчүн белдемчи тартуулаган. Белдемчини оор түйшүк&shy;түү көчмөн кыр&shy;гыз аялдары жы&shy;луу, ыңгайлуу ки&shy;йим катары жого&shy;ру баалашкан. Аны күндөлүк турмушта гана эмес, ошондой эле той-тамашаларда да сый кийим ка&shy;тары тартынышкан. Мындай белдемчилердин жээкте&shy;ри саймаланып, кундуз карматылып, чачыла&shy;нып кооздолот. Белдемчинин кездемеси, тигилиши, көркөмдөлүшү жана түсү аны кийүүчү кишинин жашына, өңүнө, тулкусуна жараша жасалат. Анын эки түрү кездешет: айрым жерлерде белдемчинин алдыңкы жээктери биригип тигилет (түндүк жана түндүк-батыш аймактарга мүнөздүү), ал эми белдемчинин алды жагы ачык тигилген түрү Алай, Памир аймактарында кеңири тараган; 2) жоокер ки&shy;йиминин бир бөлүгү. Белдемчи кийиз менен кайыштан кабатталып шырылып, сыртына темирдин кал&shy;кан бөлүкчөлөрү кадалып, алды ачык жасал&shy;ган. Ал жоокердин бел курчоосун тизеге чейин октон, найза, кылычтан сактоо максатында ''чоп&shy;кут, чарайна, карыпчы'' жана башка кийимдер менен кошо кийилген. «Манас» эпосунда «Белдемчи темир байланып, Бел булуттай айланып…», – деп ай&shy;тылат. 
[[Category: 2-том, 146-225 бб]]