«АХЛ АЗ-ЗИММА» барагынын кодун көрүү

'''АХЛ АЗ-ЗИММА''' (зиммалар ‒ колдоого алынгандар) ‒ мусулман бийлигин тааныган, жан салыгын (жизия) төлөгөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ал үчүн мусулмандар тарабынан колдоого алынган башка диндегилер. Аларды тышкы душмандардын кол салуусунан коргоо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өмүрүнө, мүлкүнө кол тийбестик укугу мусулмандар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> бирдей даражада сакталган. Алгач зимма аталышы Мухаммеддин араб урууларына кайрылуусунда (629‒630) <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Курандын 9-сүрөөсүндө айтылган. Кийин Наджран христиандары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> түзүлгөн келишимде (632) аларга сөзсүз аткарылуучу шарттар коюлуп (жизия, ошондой эле акчалай же натуралай салык төлөө, мусулмандарга турганга жай берүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алардын душмандарына колдоо көрсөтпөө), ошондон кийин гана зиммаларга колдоо көрсөтүүлөрү айтылган. Мезгил өткөн сайын бул шарттар жаӊылана берген. Мисалы, 11-кылымда ал-Мавардинин тушунда Ахл  аз-Зиммаларга 12 шарт койгон: Куранга, Мухаммедге акаарат келтирбөө, мусулман кыздары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> никеге турууга, мусулмандарды башка динге өтүүгө үгүттөөгө, мусулмандардын душмандарына жардам көрсөтүүгө жана башкаларга тыюу салынган. Мындан тышкары алар мусулмандардан айырмаланып, белгиси бар кийим кийүүгө тийиш болгон, мусулмандардын турак жайынан бийик үйлөрдү салууга, өздөрүнүн ыйык китептерин мусулмандар бар жерде үн чыгарып окууга <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алардын көзүнчө шарап ичүүгө, крестти, чочкону ачык жерге кармоого ж. б. тыюу салышкан. Бирок буга карабастан, орто кылымдарда  башка диндегилерге карата мусулмандардын мамилеси негизинен дурус болгон. 19-кылымда Европа өлкөлөрү Осмон империясындагы христиандардын абалы тууралуу маселени шылтоо кылып, ички иштерге кийилигише баштагандан кийин мусулмандарда христиандарга карата кастык мамиле пайда болуп, 1860-жылы Сирия <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Ливанда кан төгүүлөргө алып келген. Бүгүнкү күндө Ахл аз-Зимма түшүнүгү жоюлган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> мусулман өлкөлөрүнүн бардык жарандары жалпы мыйзамга баш ийишет.<br>
[[Категория:1-Том]]