«АРАМ» барагынын кодун көрүү

'''АРАМ,''' х а р а м («тыюу салынган»; синоними мазхур) – 1) Ислам дининде күнөө деп саналган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> тыюу салынган иш, кылык-жорук. Харам маселеси фикх ахрамда (мусулмандардын жүрүмтуруму, укугу) берилген. Анда Арамдын үч негизги түрү белгиленген: а) батил – мыйзамдын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> диний көрсөтмөлөрдүн, келишимдер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> соода шарттарынын бузулушу, башка бирөөнүн мүлкүн тартып алуу, кысымга алуу жана  башкалар; б) фасид – кандайдыр бир тартип бузуулар болуп, бирок аны жоюуга мүмкүн боло турган иштер. Мисалы, кыз уруксатсыз күйөөгө берилсе, анын ата-энеси же баккан адамдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> өз ара макулдашууга жетишсе, анда нике сакталып калышы ыктымал; в) сахих – бир караганда туура, бирок адеп-ахлакка сыйбаган кылмыштуу иштер (мисалы, убактылуу никеге туруу, козголоңчуларга куралдарды сатуу жана  башка); 2) Үй-бүлөлүк нике мамилелеринде никеге турууга тыюу салынган адам. Бир туугандар, өгөй уул, өгөй кыз бири-бирине карата, бала багып алгандардын балдары <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> туугандары, ошондой эле эмчектеш туугандардын ортосундагы нике да харам катары саналат; 3) Тыюу салынган тамак-аш. Чочко эти, арам өлгөн же жырткыч тийген мал эти, ошондой эле Алла Таала аты аталбай мууздалган, курмандыкка чалынып, бирок ошол мезгилде желип бүтпөй калган <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> башка диндеги адамдын колу тийген малдын этин жешке тыюу салынган. Ал эми жылкы, эшек, пил, ошондой эле крокодил, ташбака жана  башка жапайы жаныбарлардын этин тамак-аш катары пайдалануу тууралуу бир беткей айтылган пикирлер жок. Мас кыла турган ичимдиктерди ичүүгө тыюу салынган. Бирок айрым мазхабдар (ханафиттер <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> шафиттер) тарабынан мас боло турган абалга жеткирбестен аз өлчөмдө же дары катары пайдаланууга боло тургандыгын айтышат. Адам өз эрки <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> тыюу салынган тамак-ашты пайдаланса күнөө катары саналат. Эгерде аны күч <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> же ачкачылыкка дуушар болуп, айласыз кабыл алса, анда анын күнөөсү кечирилет деп айтылат; 4) Оюн-зоокторго тыюу салуу. Исламдын мыйзамдары боюнча кумар оюндарына, ыр-бийге, асем буюмдарды ыксыз пайдаланууга тыюу салынган; 5) ''Ажылыкка.'' (хаджж) барган учурунда, курал-жарак алып жүрүүгө, сакал-мурут, чач алууга жана  башка, ошондой эле сыйынуу мезгилинде чырчатактарга, согушка, өч алууга жана  башка тартип бузууларга жол берилбейт.<br>
[[Категория:1-Том]]