«АЙНЕК» барагынын кодун көрүү

'''АЙНЕК''' – аморфтуу, морт, тунук материал. Айнек пайда кылуучу металл <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> металл эместердин оксиддеринин балкып эриген эритиндисин муздатуудан алынат. Айнектин физикалык, химиялык  касиеттери анын химиялык  курамына, кайнатуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> формага келтирүү шартына, андан кийинки жылуулук, химиялык, механикалык  иштетилишине жараша болот. Анын  бир нече түрү бар. Силикат Айнектин негизги компоненти – Si0<sub>2</sub>. Көп компонентүү силикат Айнектин негизи Na<sub>2</sub>O‑CaO – Si0<sub>2</sub> системасынан <span cat="ж.кыск" oldv="ж‑а">жана</span> Аl<sub>2</sub>0<sub>3</sub>, MgO кошундусунан турат. В<sub>2</sub>0<sub>3</sub> бораттык Айнектин’негизги компоненти. Na<sub>2</sub>0 – В<sub>2</sub>0<sub>3</sub> – Si0<sub>2</sub> <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> Na<sub>2</sub>0 – Аl<sub>2</sub>0<sub>3</sub> – Si0<sub>2</sub> системаларынын негизинде алынган бор‑силикаттык айнектерге караганда жогорку температурага туруктуу айнек – пирекс кеңири колдонулат. Фосфаттык Айнектин негизги компоненти – Р<sub>2</sub>0<sub>5</sub>. Айнек  алынуучу материалдар – таза кварц куму, сода, шакар, натрий сульфаты, фосфор кислоталары, коалин, талаа шпаты, цинк оксиди жана башка кошумча материалдар – боёгуч <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> жалтыратуучу заттар, оксиддендиргичтер, өң бергичтер. Айнектин курамына NiO, Fe<sub>2</sub>0<sub>3</sub>, Ag, Се<sub>2</sub>0<sub>3</sub> кошулса- сары; Сг 0<sub>3</sub>, СиО – жашыл; СиО, СоО -көк; Fe<sub>2</sub>0<sub>3</sub>, FeS, Ti<sub>2</sub>0<sub>3</sub>, Bi<sub>2</sub>S – күрөң; Au, Си, CdS, CdSe – кошулса кызгылт, кызыл түскө ээ болот. Айнекти формага келтирүү үчүн пресстөө, үйлөтүү, чоюу, прокаттоо ыкмалары колдонулат. Кварц айнеги 2000°Сден жогору температурада табигый кварцты же синтездик Si0<sub>2</sub>ни электр мештеринде эритүүдөн алынат. Айнек курулушта, түтүк даярдоодо, медицинада, химиялык  лабораторияларда, ядролук реакторлордо, оптика аспаптарын, рентген түтүктөрүн, айнек‑цемент, айнек‑эмаль, глазурь өндүрүүдө колдонулат.<br>
[[Категория:1-Том]]