«МАЛИКОВ Кубанычбек Иманалиевич» барагынын кодун көрүү

<p>
<strong data-text-type="type_1_article_title">МАЛИКОВ </strong>Кубанычбек Иманалиевич [3(16). 9. 1911, Чүй өрөөнү, азыркы Ысык-Ата <abbr data-short="р-н" data-full="району" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">району</abbr>, ҮчЭмчек айылы - 9. 12. 1978, Фрунзе)] - акын, кыргыз[[File:МАЛИКОВ_1.jpg|thumb]] <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>ына негиз салгандардын бири, Кыргыз ССРинин эл акыны (1969), Кыргыз ССР <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true">искусство</abbr>суна эмг. сиң. ишмер (1947). 1926-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> «Эркин Тоо» гезитине Фрунзе округун тейлөө <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> кабарчы болгон. 1932-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Фрунзе кыргыз педтехникумун бүткөндөн кийин, 1932-33-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> «Ленинчил жаш» гезитинин редакторуна орун басар, 1934-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> «Кызыл Кыргызстан» гезитинин жооптуу секретары, 1937-40-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> жазуучулар союзунун секретары, 1940-41-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Кыргыз ССР ЭКСтин илим <abbr data-short="к-т" data-full="комитет" data-extended="true">комитет</abbr>инин кызматкери, 1941- 42-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Кыргыз ССР ЭКСтин <abbr data-short="Иск-во" data-full="Искусство" data-extended="true">Искусство</abbr> башкармасынын башкы реперткомунун начальниги, 1942-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Ворошилов ГЭСиндеги жумушчулар колоннасынын комиссары, 1943-44-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Кыргыз <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> драма театрынын адабий бөлүмүнүн башчысы, 1944-46-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Кыргыз ССР Министрлер Советинин <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true">искусство</abbr> иштери <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> башкармасынын начальниги, 1947-49-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> жазуучулар союзунун башкармасынын председателине орун басар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> «Советтик Кыргызстан» журналынын редактору, 1951-53-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Кыргызмамл. драматеатрынын директору, 1953-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Кыргыз <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> басмасынын редактору, 1954-59-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr> жазуучулар союзунун жооптуу секретары, 1959-73-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> улук консультанты болуп иштеген. М-дун чыглыгы пеДтехникумда окуп жүргөн мезгилде эле башталган. Ал <em>«Кызыл учкун»</em> ийримине активдүү катышкан. «Жазгы талаа» деген туңгуч ыры 1928-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> «Эркин Тоо» гезитине жарыяланган. Туңгуч драмалык чыгармаларынан «Теңдик курманы» аттуу пьесасы 1931-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> өзүнчө китеп болуп чыккан. 1935-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> жарык көргөн «Театрдык ырлар» жыйнагы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> М. кыргыз эстрадасын калыптандырууга чоң салым кошкон. 30-жылдары М. негизинен поэзия, проза жанрында эмгектенип, «Сапардын сүйүү сырлары», «Сөөлөт курмандары», «Жапар менен Шарипа» поэмаларын, «Кубанычбектин ырлары» (1938), «Жаңы ырлар» (1939) ыр жыйнактарын, «Ачылган айып» (1933), «КызылАлай» (1934), «Саралакозу» (1935), «Азаматтар» (1938) сыяктуу повесть, аңгемелерди жараткан. Кыргыз элинин адабий мурастарын изилдеп, жайылтууга зор салым кошкон. Кыргыздын улуттук туңгуч «Айчүрөк» операсынын либреттосун (Ж. Турусбеков, Ж. Бөкөнбаев <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бирдикте) жазган. Улуу Ата Мекендик согуш алдында «Сейтек» операсынын либреттосун жазып бүтүргөн. 1940- 45-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> «Манас» сериясы деген ат <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> түрдүү эпизоддор <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> жарык көргөн китепчелердин катарында М-дун мектеп жашындагы балдарга арналган «Манастагы элестер» (1941) аттуу китеби бар. «Манастын» төрт томдук курама вариантынын 1-, 2-китептерин («Манас» бөлүгүн) басмага даярдаган, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> «Манаска» байланыштуу көптөгөн макалалардын автору. Анын «Канга-кан» (1942), «Чүй каналы боюнда» (1942), «Ала-тоолук курдаштар» (1945), «Ырлар» (1947), «Достук жана Махабат» (1949), «Биздин жер» (1950) ыр жыйнактары бар. «Кадыр аке» (1952), «Ырлар» (1953), «Тоодогуот», (1957), «Көлжээгинде кездешүү» (1961), «Эртеңкини ойлонуу» (1964), «Аскадагы үн» (1966), «Алтын жип» (1970) сыяктуу ырлар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> поэмалар жыйнактарында доордун жүзүн, замандаштарынын дүйнөсүн, эмгекти, ошол учурдун талылуу маселелерин чагылдырган. М. кыргыздын улуттук театр искусствосу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> драматургиясын өнүктүрүүгө да чоң салым кошкон. Айрыкча кыргыз драматургиясынын тематикалык-идеялык диапазонун кеңейтүүдө анын драмалык чыгармалары чоң роль ойногон. М. 50-жылдардын башында А. Куттубаев <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> бирдикте «Биз баягы эмеспиз» пьесасын жазган. Мында колхоздорду ирилештирүүдөн кийин а. ч-нда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> адамдардын аңсезиминде болгон өзгөрүштөр көрсөтүлгөн. Кыргыз <abbr data-short="иск-во" data-full="искусство" data-extended="true">искусство</abbr>су <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>ынын Москвада өткөн 2-он күндүгүнө (1958) карата «Токтогул» операсынын либреттосун кайрадан иштеп чыккан. «Бийик жерде» (1936-58; Кыргыз ССРинин Токтогул <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> <abbr data-short="сыйл." data-full="сыйлыгы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">сыйлыгы</abbr>, 1978), «Бир көчөнүн кыздары» (1960), «Адылдын иши» (1959-60), «Айланган тоонун бүркүтү» (1964-65), «Осмонкул» (1969) сыяктуу пьесалары бар. М. <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr> сынында, мемуар <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> проза жанрларында да ийгиликтүү эмгектенген. 1977-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> «Азаматтар» повестинин жаңы редакциясы, 1964-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> «Замандаштарым жана каламдаштарым» мемуардык китеби жарыкка чыккан. Пушкин, Лермонтов,</p>
<p>Некрасов, Маяковский, Шевченконун чыгармаларын кыргыз тилине которгон. Чыгармалары чет элдердин тилине которулган. Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу, 3 «Ардак Белгиси» ордендери <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> медалдар <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> сыйланган.</p>
<p>Чыг.: Чыгармаларынын эки томдук жыйнагы, 1- 2-том. Ф., 1971; Замандаштарым жана каламдаштарым/Макалалар, эскерүүлөр. Ф., 1985; Балбай/Поэмалар жана ырлар. Б., 1991.</p>
<p>Ад.: <em>Керимжанова Б.</em> Кубанычбек Маликов//Кыргыз совет адабият тарыхынын очерки. Ф., 1960; <em>Абдраимов Ж.</em> Чыгармаларга ойлор. Ф., 1967; <em>Артыкбаев К.</em> Маликовдун чыгармачылыгындагы урунттуу маселелер//Чыгармалар жана ойлор. Ф., 1974.</p>
<p>
<em>И. Жумабаев.</em>
</p>

[[Category:5-том,_201-300_бб]]