«АЖА'ИБ АЛ-БУЛДАН» барагынын кодун көрүү

'''АЖА'ИБ АЛ-БУЛДАН''' («Ажайып өлкөлөр») – XV кылымдын аягы – XVI кылымдын биринчи чейрегинде жашаган  хорасандык белгилүү астроном, математик Низам ад-Дин Абд ал-Али ибн Мухаммад ибн Хусайн ал-Биржандинин тарыхый-географиялык эмгеги. Алгач бул эмгек кимге тиешелүү экени белгисиз болуп, кийинчерээк башка кол жазмаларга (мисалы, XVI кылымда Султан-Мухаммад ибн Дарвиш Мухаммад ал-Муфти ал-Балхинин «Маджмаг ал-гара'иб» аттуу эмгеги) салыштыруу менен автору аныкталган. Ал-Биржанди башка араб-перс авторлору сыяктуу өз эмгегинде өлкөлөрдү жети географиялык климатка (иклим) бөлгөн. [[Түрктөр]] жашаган аймактарды 6-климатка киргизип, анын түштүк тарабы 2908, түндүгү 2715 [[фарсах]]ка (1 фарсах – 6–8 чакырым) барабар экенин көрсөтөт. Анда түрк уруулары «[[чигил]]», «котондуктар» (хотан) жана башкалар  менен катар «[[КЫРГЫЗДАР|кыргыздар]]» (хырхыз) тууралуу кыскача маалыматтар жолугат. Ал боюнча кыргыздар түрк элдеринин бири болуп, [[намаз]]ды түштүккө карап окушкан жана сүйлөгөн сөздөрү бири-бирине уйкашып, ыргактуу угулган. Мындан тышкары алар үчүн [[Марс]] [[планета]]сы жаман жөрөлгө катары саналып, [[Чолпон]] менен [[Сатурн]]ду [[ыйык]] тутуп, аларга сыйынышканы айтылат. Бул эмгек жалпы [[БОРБОРДУК АЗИЯ|Борбордук Азия]], ошондой эле [[КЫРГЫЗСТАН|Кыргызстан]] жана кыргыздарын тарыхын окууда маанилүү булактардын бири болуп саналат. 

Ад.: Миклухо-Маклай Н. Д. Описание таджикских и персидских рукописей. М.-Л., 1955; Кыргыздардын жана Кыргызстандын тарыхый булактары.Т. 1. /Котор. М.Кожобеков, Т.Абдиев Б., 2002.
[[Категория:Жаңы макалалар]]