«АТАЙ Огомбаев» барагынын кодун көрүү

'''АТАЙ''' Огомбаев (1900, Талас обл., Талас р-ну, Көк-Кашат айылы ‒ 1949, ошол эле жерде) ‒ ырчы, комузчу, күүчү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> обончу. КРдин эл артисти (1939). А. Огомбаев  жети жашынан комуз черте баштап, 13‒14 жашында эл ырлары <span cat="ж.кыск" oldv="м-н">менен</span> күүлөрүн аткаруучу катары таанылган. Устаттары Жантакбай, Абдракман, Субанаалы, Айдараалынын күүлөрүн чебер гана чертпестен, кайруусуна кайруу улап, ажарын ача аткарган. 1926-ж. Токтогул <span cat="ж.кыск" oldv="м-н">менен</span> жолугушуусу бүткүл чыгармачылыгына өзгөчө бурулуш жасаган, андан таалим алып, ырчылык <span cat="ж.кыск" oldv="ж-а">жана</span> комузчулук өнөрүн үйрөнгөн. А. Огомбаев 1935-ж. Кыргыз мамлекеттик драма театрына кирип, 1936-ж. филармония уюшулганда, ага солист болуп которулган. 
[[File:АТАЙ19.png | thumb|none]]
1939-ж. ошол жерде комузчулар ансамблин уюштурган. 1940-ж. Москвада өз демилгелүү композиторлордун (элдик күүчүлөрдүн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> обончулардын) курсунда окуп, С. Прокофьев, В. М. Глиэр сыяктуу атактуу композиторлордон сабак алган. А-дын кыргыздын элдик обондорунун салттарында жаралган лирикалык ырлары («Күйдүм чок», «Эсимде», «Гүл», «Ой, булбул», «Жаштар» ж.б.) угуучуларга кеӊири маалым. Анын ырларынын обондору созулмалуу келип, нукура асемдүүлүккө ээ. «Ак Зыйнат», «Куралай», «Майчач» сыяктуу элдик ырларды да чебер аткарган. Өзүнүн «Шекер», «Тарт музыка», «Кыял
күү», «Тоо булбулу» аттуу классикалык күүлөрү да бар. Токтогулдун «Келгендеги кербезим», «Чоӊ кербез», «Бала элем», «Карылык», «Үлгү ыр», «Армандуу чымчык» ж. б. ондогон ыр, күүлөрүн аткарган. Композитор В. Власов, А. Малдыбаев, В. Фере А. Огомбаевдин «Күйдүм чогун» «Айчүрөк» операсындагы Айчүрөктүн лирикалык темасына, С. Ряузов «Жаштарын» «Ак шумкар» операсына, В. Фере «Эсимдесин» «Кыргызстан» аттуу симфониясынын негизги бөлүмүнө башкы тема катары пайдаланышкан. А. Түлөев анын көптөгөн күүлөрү <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> обондорунун негизинде «Атай» аттуу симфония жазган (1962). Р. Миронович «Эсимдени» симф. оркестр үчүн иштеп чыкса, Б. Феферман «Маш ботой» күүсүнөн «Салтанат туу увертюра» жараткан (1957). А-дын ушул эле күүсү А. Аманбаевдин симф. «Бий сюитасынын» 3-бөлүмүнө алынган. А-дын бардык обондору <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> күүлөрү фортепьяно <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> эл аспаптары, симф. оркестрлер үчүн иштелип чыккан. А. 1939-ж. Москвада өткөн кыргыз искусствосунун 1-декадасына, ошол эле жылы Москвада өткөн элдик аспаптарда ойноочулардын Бүткүл союздук 1-кароосуна, 1942-ж. Фрунзеде өткөн О. Азия республикаларынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Казакстандын 1-музыкалык он күндүгүнө, 1944-ж. Ташкентте өткөн О. Азия республикаларынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Казакстандын 2-музыкалык он күндүгүнө катышкан. Таласта анын аты айылга, мектепке коюлган, Бишкек шаарында бир көчөгө ысмы берилген. А. Огомбаев ж-дө музыка изилдөөчү В. С. Виноградов эскерүү китепчесин, жазуучу К. Каимов «Атай» романын жазган. 2001-ж. Таластагы «Манас ордо» комплексинде Атайдын туулган күнүнүн 100 жылдыгына арналган «Талас таӊшыйт» аттуу эл аралык фестиваль өткөрүлгөн. Ага карата анын ырлары, күүлөрү, эскерүүлөрү кирген «Атай» аттуу көлөмдүү жыйнак алгачкы жолу жарык көргөн, Талас областтарынын борборунда анын музейи ачылган. Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бир нече медалдар <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> сыйланган.<br>Ад.: ''Виноградов В. С''. Атай Огомбаев. М., 1960; ''Алагушов Б''. Кыргыз комузчулары жана комуз күүлөрү. Ф., 1961; ''Каимов К''. Атай. Роман. Ф., 1969.<br>