«КИСЛОТАЛАР ЖАНА НЕГИЗДЕР» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КИСЛОТАЛАР ЖАНА НЕГИЗДЕР</b> –  химиялык    би&shy;рикмелердин класстары. Суутек атомдору бар  заттар (НСl, HNО<sub>3</sub>, Н<sub>2</sub>SО<sub>4 </sub>ж. б.) кислоталар деп аталат. Сууда диссоцияланганда, Н<sup>+ </sup>ионун (гид&shy;роксоний ионун Н<sub>3</sub>О ) пайда кылат. Кислота&shy;нын диссоциациялануу даражасы канчалык жогору, башкача айтканда,  суудагы эритмесинде Н<sub>3</sub>О канчалык  көп болсо, кислота ошончолук күчтүү бо&shy;лот. Курамында гидроксил тобу ОН болуп (КОН, NaОН, LiОН, Са(ОН)<sub>2</sub>, Ва(ОН)<sub>2  </sub>ж. б.),  эритмеле&shy;ри диссоциацияланганда, ОН<sup>–</sup><sup> </sup>ионун пайда кы&shy;луучу заттар негиздер деп аталат. Көпчүлүк зат&shy;тар бир реакцияда кислоталык, экинчи реак&shy;цияда негиздик касиетти көрсөтөт (к. <i>Амфо&shy;тердүүлүк</i>). Заттарды кислоталык ж-а негиздик деп бөлүүдө бирдей көз караш, башкача  айтканда  бирдиктүү критерий иштелип чыга элек. Жалпыга белгилүү эки теория бар. Алар – даниялык физика -химик   Й. Н. Брёнстед м-н америкалык  физик - химик Г. Н. Льюис&shy;тин теориялары. Брёнстед курамында суутеги болуп, реакция убагында Н<sup>+ </sup>иондору – протон&shy;дорду берүүчү заттарды кислоталарга, протон&shy;дорду кошуп алуучу заттарды негиздер классы&shy;на киргизет. Протонду кислотадан негизге берүү м-н жүргөн химиялык реакция кислота-негиздик же протолиттик реакция делип, Брёнстеддин тео&shy;риясы протолиттик теория деп аталат. Льюис боюнча химиялык  реакция убагында 2 электронду ко&shy;шуп алуучулар кислота, ал эми 2 электронун берген заттар негиздер деп аталат. Натыйжада негиздин электрондорунун эсебинен кислота
өзүнүн электрондорун толуктайт ж-а электрон&shy;дук катмары туруктуу жаңы бирикме (туз) пайда болот. Ошентип, Льюис заттардын кислота-&shy;негиздик касиетин анын сырткы электрондук түзүлүшү м-н байланыштырат. Бул эки теория практикада кеңири колдонулат. Чөйрөнүн кис&shy;лоталык же негиздик болушу, химиялык  реакцияны ылдамдатуу, өзгөртүү (кислота-негиздик ка&shy;тализ), нейтралдоо, гидролиз, металлдарды ойдуруу ж. б. кислота-негиздик реакцияга не&shy;гизделген. Жалпыга белгилүү бул эки теория&shy;дан башка дагы бир нече теория ж-а көз караш бар.

Ад.: <i>У. А. Асанов, Т. Т. Кудайбергенов, К. Рыс&shy;мендеев.</i> Жалпы химия. Б., 1998.    
[[Категория:4-том, 257-306 бб]]