«КРИМИНАЛИСТИКА» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КРИМИНАЛИ&#769;СТИКА</b> (лат. criminalis – кыл&shy;мышка тиешелүү) – сот далилдерин чогултуу,
изилдөө жана баалоо б-ча атайын ыкмалар, ме&shy;тоддор, каражаттар системасын иштеп чыгуучу илим. Бул ыкмалар, методдор уголовный сот иштерин жүргүзүүдө, кылмыштын бетин ачуу&shy;да жана тергөөдө, уголовный, кээде жарандык иштерди кароодо колдонулат. К. кылмыш про&shy;цессинин чегинде пайда болуп, 19-к-дын ая&shy;гында өз алдынча илимге айланган. К. или&shy;мине А. Бертильон, Е. Ф. Буринский (Россия), Р. А. Рейс (Швейцария), У. Гершель, Г. Фолдс,
Ф. Гальтон, Э. Генри (бардыгы – Улуу Брита&shy;ния), Ч. Ломброзо, Э. Локар (Франция) ж. б. салымдарын кошкон. Алардын эмгектерине тая&shy;нып, 1898-ж. Г. Гросс илимге «К.» терминин киргизген. К-нын маанилүү бөлүктөрү: К-нын жалпы теориясы, К. техникасы, К. тактикасы жана тергөө методикасы. К. техникасы далил&shy;дерди жыйноо, аныктоо, изилдөө б-ча атайын ыкмалар менен ил.-тех. каражаттар системасын
камтыйт. К-нын бул бөлүгүнө сот баллистика&shy;сы, сүрөт жана видео жазма, габитоскопия, фоноскопия, трасология, кол жазма изилдөө документтери, дактилоскопия, К-лык одороло&shy;гия ж. б. кирет. К-лык техника өзүнүн өнүгүү&shy;сүндө табигый жана тех. илимдердин жетишкен&shy;диктерин, матем. жана статистикалык методдор&shy;ду, эсептөөчү аппаратураларды, газ хромато&shy;графия методун, үн жазууну, кинофототехника жана спектроскопия ж. б-ды кеңири пайдаланат. Ушунун негизинде кол жазманы аныктоо, порт&shy;ретти идентификациялоо методикасы калыпта&shy;нып, трасологияда м үмкүн болгон бардык көчүрмөлөрдү алуу ж. б. ишке ашырылат. К. тех&shy;никасы издөө жана тергөө иштери б-ча тех. жабдуулар менен камсыз кылууну талап кылат. К-лык техника каражаттарына тергөө кызмат&shy;керлери, судьялар, эксперттер пайдалануучу ап&shy;паратуралар, жабдуулар, материалдар, тергөө че&shy;моданы, атайын констр-дагы фотоаппарат, са&shy;лыштыргыч микроскоп, электрон-оптикалык
өзгөртүп түзүүчү аппарат, спектрограф, рентген аппараты ж. б. кирет. К. иш б-ча конкреттүү жагдайды эске алуу менен ар бир тергөө жана сот иштеринин, оперативдик издөө чараларынын мүмкүнчүлүгүн өтө натыйжалуу пайдаланууга
мүмкүндүк берүүчү ыкмалардын системасын –
К. тактикасын иштеп чыгат. К. тактикасынын ыкмалары тергөө иштерин жүргүзүүдө, тергөө экспериментинде, сурак жүргүзүүдө ж. б. учур&shy;ларда кеңири колдонулат. Кылмыштын түрлө&shy;рүн (киши өлтүрүү, уурдоо, карактоо, тоноо,
өрттөө ж. б.) изилдөөдө колдонулуучу ыкма, метод жана каражаттардын жыйындысы К-нын
өзгөчө бөлүмүн – конкреттүү кылмыш түрлөрүн
изилдөө методикасын (жекече методиканы) түзөт. Бул методикага ылайык тергөө иштерин жүргүзүүнүн, оперативдик-издөө чараларын кол&shy;донуунун ырааттуулугу жана өзгөчөлүгү анык&shy;талып, тергөөдө колдонуу үчүн К. техникасы менен тактикасынын ыкмалары жана каражатта&shy;ры тандалат. К. кылмышты болтурбоо чарала&shy;рын да алдын ала иштеп чыгат.
пературадагы суукту туюндурат (мис., <i>крио&shy;сфера, криоскопия</i> ж. б.).
[[Категория:4-том, 547-596 бб]]