««КЫРГЫЗ ТИЛИНИН ОРФОГРАФИЯЛЫК СӨЗДҮГҮ»» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>«КЫРГЫЗ ТИЛИНИН ОРФОГРАФИЯЛЫК СӨЗДҮГҮ» – </b>азыркы кыргыз тилиндеги сөздөр&shy;дү бирдиктүү кабыл алынган нормада туура жазуу үчүн иштелип чыккан жана кыргыз лек&shy;сикасындагы сөздөрдү камтыган сөздүк. «Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгү» коллективдүү эмгек катары 1-жолу ла&shy;тын тамгасында (5 миң сөздөн турган) 1938-жылы басылып чыккан. 1942-жылы орус графикасына өт&shy;көндүгүнө байланыштуу 7 миң сөздү камтыган 2-басылышы жарык көргөн (түзүүчү М. И. Бог&shy;данова). 1956-жылы Х. Карасаев, Ю. Яншансин тарабынан кайрадан иштелип чыккан жана ал сөздүктөгү сөздөрдүн саны 11 миңге жеткен. 1966-жылы Х. Карасаев 60 миң сөздү камтыган орфографиялык сөздүктү түзүүнү ишке ашырган жана 1983-жылы ал кайрадан (С. Давлетов, Р. Бекжанова&shy;нын редакциясында) басылган.<br>
Кыргыз тилинин жазуу эрежелериндеги та&shy;лаш-тартыш маселелерине байланыштуу анын жаңы редакциясы КРдин Жогорку Кеңешинин 2008-жылдын 26-июнундагы 567-токтому менен атайы бекитилген. Мына ушул эреженин неги&shy;зинде Х. Карасаевдин «Орфографиялык сөздүгүн» (1983) негиз кылып алуу менген 80 миң сөздү кам&shy;тыган «Кыргыз тилинин орфографиялык сөздү&shy;гү» Н. Абдесов, Д. Андашев, А. Биялиев, С. Иб&shy;раимов, А. Ибраимов, Т. Мамбетжунушов, Ж. Ма&shy;мытов, Т. Маразыков тарабынан азыркы кыр&shy;гыз тилинин лексикасы мүмкүн болушунча то&shy;лук эске алынуу менген толукталып, кошумчала&shy;нып, 2009-жылы кайрадан Х. Карасаевдин автор&shy;лугунда басылып чыкты. Мурда кирбей калган сөздөр, сөз формалары, адабий тилибиздин лек&shy;сикасын байытууга өбөлгө түзө алат деген диа&shy;лектилик сөздөр менен диалектизмдер, жалпы элдик тилдин негизинде адабий тилдин лекси&shy;касына кабыл алынган туруктуу сөз айкашта&shy;ры – фразеологизмдер (эркин сөз айкаштары&shy;нан башкасы), азыркы учурда илим-билим, тех&shy;ника, экономика, искусство, маданият тармактары боюнча кеңири тараган жана түрдүү кесипчиликте колдонулган терминдер камтылды. Негизги «ал&shy;фавит, графика, орфография» деген түшүнүктөр&shy;гө басым коюлуу менен, негизинен дүйнөлүк ор&shy;фографияда орун алган 4 принцип (фонетикалык, мор&shy;фологиялык, салттык, дифференциация) сакталды. Ошондой эле КРдин саясий-админстративдик бөлүнүшү, Кыргыз Өк&shy;мөтүнүн структурасына кирген мекемелердин аталыштары, дүйнөдөгү мамлекеттердин жана ээликтердин, алардын борбор шаарларынын, акча бирдиктеринин аталыштары менген толук&shy;талды. 
<p align='right'><i type='author'>Д. Андашев.</i></p>
[[Категория:4-том, 737-822 бб]]