«КЫРГЫЗ МАМЛЕКЕТТИК АКАДЕМИЯЛЫК ЭЛ АСПАПТАР ОРКЕСТРИ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КЫРГЫЗ МАМЛЕКЕТТИК АКАДЕМИЯЛЫК ЭЛ АСПАПТАР ОРКЕСТРИ</b> К. О р о з о в а т н. –
муз. коллектив. 1936-ж. Кыргыз мамл. филар&shy;мониясында Кыргыз эл аспаптар оркестри де&shy;ген ат м-н уюшулган. 1961-ж. К. Орозовдун ысмы берилген. КРдин иск-восуна эмг. сиң. коллек&shy;тив. Оркестр добуштарынын угумдуулугу жак&shy;шыртылган, мүмкүнчүлүгү кеңейтилген кыл кыяк-прима, кыл кыяк-альт, кыл кыяк-бас ж-а кыл кыяк-контрабас, комуз-прима, комуз&shy;секунда, комуз-альт, комуз-бас ж-а добулбастан турат, оркестрге, о. эле гобой, флейта, фагот, англ. рожок, бас-кларнет, флейта-пикколо ж-а төрт кылдуу домбра-тенор, биринчи, экинчи партиядагы домбра-прима ж. б. аспаптар кош&shy;толуп ойнолот. Оркестрдеги кыргыз эл аспап&shy;тары (комуз, кыл кыяк) биринчи жолу 1935-,
1938–40-, 1952–53-ж. жакшыртылган. Оркестр&shy;де темир комуз да пайдаланылат. Оркестрдин уюштуруучусу ж-а алгачкы көркөм жетекчиси,
башкы дирижёру (1936–49) комп. П. Ф. Шубин,
туңгуч аткаруучулары <i>Муратаалы, Карамолдо,
Чалагыз, Молдобасан, Калык, Ыбырай, Осмон&shy;кул, Атай, Муса</i> сыяктуу залкар комузчулар
болгон. Алар чыгармаларды нотанын жардамы&shy;сыз (угуу м-н) ойношкон. Оркестрдин биринчи көрсөтмө-сыноо концерти 1936-ж. 18-майда Фрунзеде комузчулар Карамолдо, Молдобасан, ырчылар Абдылас, Муса, А. <i>Боталиев,</i> А. <i>Кут&shy;тубаеванын</i> ж-а муз. драма театрынын хору&shy;нун катышуусу м-н өткөн. Концертте Атайдын
«Эсимде», Муратаалынын «Ботой», Абдыластын
«Кызыл атчандар» ж. б. ыр-күүлөр аткарылган. Оркестр 1939-, 1958-ж. кыргыз иск-восунун Москвада өткөн он күндүктөрүнө, О. Азия респ&shy;ларынын ж-а Казакстандын биринчи (Фрунзе, 1942), экинчи Ташкент (1943) муз. он күндүк&shy;төрүнө катышкан. 1940-жылдарда С. <i>Медетов</i>, К. <i>Молдобасанов</i>, Н. <i>Давлесов</i> өңдүү таланттуу жаштар м-н толукталган. Оркестрде ар кай&shy;сы жылдарда Ш. Шеркулов, Б. Кулболдиев, Б. Эгинчиев, А. Эшмамбетов, М. Козубекова, Т. Карымшаков, К. Үкүбаев, Б. Жандаров, А. <i>Аса&shy;кеев</i>, Ч. <i>Исабаев</i>, Ж. Кыпчаков, Р. Мадварова, К. Кадыралиев, С. <i>Токтакунова</i> ж. б. белгилүү музыканттар ойногон. Оркестрдин коштоосун&shy;да С. Кийизбаева, С. <i>Бекмуратова</i>, А. Мырза&shy;баев, С. Токтоналиев, Г. <i>Валиулина</i>, С. Суран&shy;чиева, Г. Момушева, З. Шакеева, кийинки жыл&shy;дары А. Ибраев, У. Полотов, Э. <i>Мойдунов</i>, Д. <i>Жалгасынова</i> ж. б. ырчылар ырдаган, азыр К. Турапов, М. Дүйшөкеева, Т. Исабекова, Б. Бай&shy;келова, Т. Черикчиева, Г. Байзакова, Ч. Төрөбе&shy;ков, С. Балтаева ж. б. ырдашат. Курамындагы аткаруучулар (60) негизинен муз. окуу жайла&shy;рын ж-а Б. Бейшеналиева атн. КМИИни бү&shy;түргөн. Оркестр кыргыз композиторлорунун ыр&shy;күүлөрүн, о. эле дүйнөлүк классиктердин чыгар&shy;маларын аткарат. 1967-ж. оркестрдин коллек&shy;тиви профессионал коллективдердин бүткүл союздук кароосунун лауреаты деген наамды же&shy;ңип алган. Түркия, Кытай, КМШ өлкөлөрүндө
ж. б. гастролдо болгон. Оркестрдин башкы ди&shy;рижёрлору: Ш. Орозов, А. Аманбаев, Ф. Наза&shy;ров, Ш. Аралбаев, Б. Феферман, Н. <i>Давлесов</i>, А. <i>Жумакматов</i>, Э. Жумабаев, С. Жумалиев, Т. Томотоев, Б. Тилегенов, 2005-жылдан С. Ак&shy;маталиев. <i>Б. Алагушов</i>.
[[Категория:4-том, 737-822 бб]]