«КӨП БӨЛҮКЧӨЛӨРДҮН КВАНТТЫК ТЕОРИЯСЫ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КӨП БӨЛҮКЧӨЛӨРДҮН КВАНТТЫК ТЕОРИЯСЫ</b> – <i>кванттык теориянын</i> үч ж-а андан
көп бөлүкчөдөн турган системаны изилдөөгө ар&shy;налган теориясы. <i>Кванттык механикада N</i> бөлүкчөдөн турган система бардык бөлүк&shy;чөлөрдүн координаталарына ж-а ар бир бөлүк&shy;чөнүн абалын берүүгө зарыл болгон башка бар&shy;дык чоңдуктарга көз каранды толкун функ&shy;циясынын жардамы м-н жазылат. Эгер мын&shy;дай система чоң системанын бөлүгү болсо, анда аны жазуу тыгыздык матрицасынын жардамы м-н жүргүзүлөт. Кванттык ж-а классикалык тео&shy;рияда көп нерселердин маселесин так чечүү кый&shy;ла кыйынчылыктарды туудурат. Ошондой бол&shy;со да Паули принциби б-ча симметриянын жал&shy;пы касиеттерин көргөзүүгө болот. Жарым бүтүн спиндүү кандайдыр бир сандагы бирдей бө&shy;лүкчөлөрдөн турган системалар (фермиондор)
үчүн толкун функциясы антисимметриялуу, б. а. эки бөлүкчөнүн өзгөрмөлөрүнүн ордун алмаш&shy;тырганда, анын б елгис и кар ам а-к ар шыга
өзгөрөт. Бүтүн спиндүү системалар (бозондор)
үчүн мындай орун которуштурууда толкундук функциянын белгиси өзгөрбөйт, б. а. толкун&shy;дук функция симметриялуу болот. Фермиондор м-н бозондор симметриясынын касиеттеринин айырмасы бул эки типтеги бөлүкчөлөрдөн тур&shy;ган системалардын мүнөздөрүнүн сапаттык айыр&shy;мачылыгын аныктайт, мис., алардын абалдар
б-ча бөлүштүрүлүшү Бозе-Эйнштейн статистика&shy;сына (бозондор үчүн) ж-а Ферми – Дирак стати&shy;стикасына (фермиондор үчүн) баш иет. Көп
бөлүкчөлөр маселесин чечүүдөгү жакындашты&shy;рылган ыкмалар <i>талаанын кванттык теория</i>
кеңири колдонулгандан тартып кыйла натый&shy;жага ээ болду. Мис., катуу нерсенин нөлдүк абс. темп-радагы энергиясы минималдуу болгондук&shy;тан, ал вакуумдук абалда жайгашат. Катуу зат&shy;тын дүүлүгүүсүн (мис., ысытканда), элементар&shy;дык дүүлүгүүлөрүнүн ар бир энергияга, импульс&shy;ка ж-а спинге ээ болгон кванттардын пайда бо&shy;лушу катары караса болот.
[[Категория:4-том, 497-546 бб]]