«КҮЧ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КҮЧ</b> м е х а н и к а д а – берилген материалдык нерсеге башка нерсенин мех. таасиринин чени; өз ара аракеттенүүсүнүн мех. ченин көрсөтүүчү вектордук чоңдук. Бул өз ара аракеттенүү нерселер бири-бири м-н тийишип турганда (мис., ба&shy;сым, сүрүлүү), о. эле алыс турган нерселер өздөрү түзгөн талаа (тартылуу талаасы, электр-магнит талаасы) аркылуу жүзөгө ашырылат. К. нерсе&shy;ге аракет кылганда, нерсе ылдамдыгын өзгөртөт да, ылдамданууга ээ болот же деформацияланат. К. – убакыттын ар кандай учурунда сандык мааниси, мейкиндиктеги багыты, аракет этүү чекити м-н мүнөздөлөт. К-тү кошуу параллелограмм эрежеси м-н түшүндүрүлөт. К-түн ба&shy;гытына дал келген түз сызык К-түн аракет этүү сызыгы деп аталат. Эгер нерсени деформация&shy;ланбаган (абс. катуу) нерсе деп алсак, К-тү ара&shy;кет этүү сызыгынын каалаган чекитине жайгаш&shy;тырсак болот. К. с т а т и к а л ы к ж-а д и&shy;н а м и к а л ы к ыкма м-н өлчөнөт. Статитикалык ыкма өлчөнүүчү К-тү мурда белгилүү К. м-н тең салмактоого, ал эми динамикалык ыкма динамика законуна <i>F=ma</i> негизделген. Эгерде нерсенин массасы <i>m</i> ж-а анын инерция&shy;лык эсептөө системасына салыштырмалуу эр&shy;кин алга умтулуу кыймылынын ылдамдануусу <i>a</i> белгилүү болсо, бул закондон К-тү (F) табууга болот. К-түн бирдиги (СИде) – 1 <i>ньютон</i> (1<i>Н</i>), массасы 1 <i>кг</i> болгон нерсеге 1 <i>м/сек</i><sup>2 </sup>ылдамдануу бере турган К-кө барабар; 1<i>дин</i> = 10<sup>–</sup><sup>5</sup><i>Н</i> ж-а 1 <i>кгк</i> = 9, 81 
<p align='right'><i type='author'>Н.</i></p>
[[Категория:4-том, 657-736 бб]]