«КОЛО ДООРУНДАГЫ КЕНЧТЕР» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КОЛО ДООРУНДАГЫ КЕНЧТЕР</b> Кыргызстандын түндүгүндө табылган коло кенчтер жана казыналар аймакта биздин заманга чейинки XII–IX кылымдарда металл иштетүү болгондугун далилдейт.

Алар археология или&shy;минде Жети-Суу очогу деп аталат. Жети-Суу очогунан 12 кенч табылып, анда 100дөн ашык буюм болгон. 12 кенчтин тогузу Чүй өрөөнүндөгү Садовый айылынан Ысык-Көлдүн Ак-Суу району&shy;нун Каракол айылына чейинки аймакта табылган.

[[File:КОЛО ДООРУНДАГЫ КЕНЧТЕР6.png | thumb | 1 – оролгон жырткычтын сүрөттөлүшү, таман астында сайгактын башы. Коло. Биздин заманга чейинки VI–V кылымдар. (Ысык-Көл өрөөнү); 2 – оролгон пантеранын сүрөттөлүшү бар тактача. Ат жабдыктарынын бөлүгү. Коло. Биздин заманга чейинки VIII–VII кылымдар. (Ысык-Көл өрөөнү).]]
Металл өндүрүү жана андан буюмдарды жа&shy;соо технологиясы коло доорунун маданиятын окуп үйрөнүүдө мааниси зор. А. Д. Дегтяреванын изилдөөсү боюнча Жети-Суу очогунда коло буюм&shy;дарын даярдоодо коргошун, висмут, күмүш, мышьяк көп кошулуп, калыпка куюлгандан кийин металлдын сапатына жараша ысытып, кээде муздак да чабышкан. Жети-Суунун ба&shy;йыркы металл иштетүүчүлөрүнүн салттуу так&shy;шалган ыкмалары болгон, алар укумдан-тукумга өтүп турган. Профессор Е. Е. Кузьмина Орто Азия&shy;дагы коло доорунун кенчтерин эки түргө айырмалайт: 

[[File:КОЛО ДООРУНДАГЫ КЕНЧТЕР7.png | thumb | Коло кумура жана табак. XIV кылым.]]
1) уютулган коло, куюлуп жасал&shy;ган жана жарым-жартылай даяр буюмдар; 2) эм&shy;гек, согуш куралдары, кооздуктар жана өздүк буюмдар. Коло доорундагы кенчтер жеке менчиктин пайда болу&shy;шу, өз ара согуштардын тереңдеши, мүлктүк тең&shy;сиздиктин жогорулашы, металл иштетүүчү&shy;лөрдүн өз алдынча адистеши, соода, алма&shy;шуунун өнүгүшү менен байланыштуу.
[[Категория:4-том, 353-402 бб]]