«КОМПЬЮТЕРДИК ЛИНГВИСТИКА» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КОМПЬЮТЕРДИК ЛИНГВИ&#769;СТИКА</b> (сөзмө сөз
англ. computational linguistics дегенден) – кол&shy;донмо лингвистиканын бир багыты, анда тил&shy;ди изилдөөдө ж-а тигил же бул шартта, жаг&shy;дайда, тилдин кызматын моделдөөдө компью&shy;тердик программалар, компьютердик маалымат иштетүү технологиялары түзүлөт ж-а колдону&shy;лат. Экинчи жагынан бул тилдин компьютер&shy;дик моделдерин лингвистикада жана ага танап-


таш илим тармактарында пайдалануу чөйрөсү.<br>
Өзгөчө ил. багыт катары Европада 1960-жыл&shy;дары калыптанган. Көп учурда тилди ж-а кеп&shy;ти изилдөөдө окуп-үйрөнүүнүн негизги аспабы катары анализдөөнүн сандык жана статисти&shy;калык методдорун колдонууну мүнөздөгөн
«к в а н т а т и в д и к л и н г в и с т и к а» термини К. л-нын алкагында каралат. Тил или&shy;минде статистикалык методдорду колдонуу тил&shy;дин структуралык моделин ыктымалдуулук ком&shy;поненти менен толуктоого, б. а. теор. түшүн&shy;дүрүүгө ыңгайлуу структуралык-ыктымалдык модель түзүүгө мүмкүндүк берет. Колдонмо жаа&shy;тында квантативдик лингвистика ушул модел&shy;дин тилдин кызматына лингв. мониторинг жүргүзүүдө, коддолгон текстти чечмелөөдө, текстти авторлоштурууда (б. а. тексттин атри&shy;буттарын аныктоодо) колдонулуучу фрагмент&shy;терин колдонот. К. л-ны ж-а анын проблемала&shy;рын баарлашууну моделдештирүү, б. а. адам менен ЭЭМдин табигый же чектелген табигый тилде өз ара аракеттенишүүсүн камсыз кылуу, о. эле маалымат издөө системасынын теория&shy;сы жана практикасы менен байланыштырышат. Текстти уюштуруунун өзгөчө ыкмасы же көп касиеттери б-ча китеп басууда калыптанган ка&shy;димки тексттен айырмаланган тексттин тапта&shy;кыр жаңы түрү катары каралуучу гипертекст&shy;тик системаларды түзүү б-ча жумуштар да бел&shy;гилүү даражада К. л-га тийиштүү. А в т о м а т&shy;т ы к к о т о р у у (текстти бир табигый тилден экинчисине компьютердин жардамы менен которуу) да К. л-да каралат. К. л-нын
алкагында 1980–90-жылдардан активдүү өнүгүп
жаткан салыштырмалуу жаңы багыт – к о р&shy;п у с т у к л и н г в и с т и к а пайда болду, анда маалыматтардын (тексттердин) лингв. кор&shy;пустарынын жалпы түзүлүш принциптери за&shy;манбап компьютердик технологиялар колдону&shy;луп иштелип чыгат. Текст корпусу – бул маа&shy;лымат алып жүргүчтөргө жайгаштырылган жана автоматтык иштетүүгө арналган китеп, журнал, гезит ж. б-дын атайын тандалган жый&shy;нагы. Маалымат корпустарын конструкция&shy;лоодон башка корпустук лингвистика текст кор&shy;пусунан ар кандай маалыматтарды алып чы&shy;гууга арналган компьютердик аспаптарды (ком&shy;пьютердик программаларды) да түзөт. К. л. б-ча изилдөө иштерин бүткүл дүйнөдө регион&shy;дук түзүмдөрү бар К. л. ассоциациясы жүргүзөт.


Ад.: <i>Баранов А. Н.</i> Введение в прикладную линг&shy;вистику. 3-е изд. М., 2007; Компьютерная лингвис&shy;тика и интеллектуальные технологии. М., 2008. Вып. 7.	
<p align='right'><i type='author'>С. Төлөгөнова.</i></p>
[[Категория:4-том, 353-402 бб]]