«КИЙИЗБАЕВА Сайра» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КИЙИЗБАЕВА</b> Сайра [7. 11. 1917, Пишпекке (азыр Бишкек шаары) жакын Төкөлдөш айылы – 10. 10. 1988, Фрунзе шаары] – опера ырчысы (лирика-&shy;драмалык сопрано). СССР эл артисти (1958). Чыгармачылыгын 1936-жылы Кыргыз музыкалык драма театрында ырчы бо&shy;луп иштөөдөн баштаган. Биринчи жолу Земфиранын романсын (А. Верстовский, «Картаң к ү й ө ө – катаал күйөө», 1937) жана Ажардын (В. Власов, В. Фере, «Алтын кыз») ролун аткарган.

[[File:КИЙИЗБАЕВА32.png | thumb | none|343x343px]]


Нота үйрөнүп, профессионал театр өнөрүн өздөштүргөн кезде С. Кийизбаевага Айчүрөктүн (В. Власов, А. Малдыбаев, В. Фере, «Айчүрөк») ролу тапшы&shy;рылып, аны 1939-жылы Кыргыз искусствосунун Моск&shy;вада өткөн он күндүгүндө ийгиликтүү аткарган. 1940-жылы Москвага окууга жиберилген, бирок согуш кедерги болуп, 1947–1949-жылдары гана Москва консерваториясынан билимин өркүндөтүүгө мүм&shy;күндүк алган.

[[File:КИЙИЗБАЕВА33.png | thumb | С. Кийизбаева – Бат&shy;терфляй. Ж. Пуччи&shy;нини. «Чио-Чио-сан» операсы. 1953.]]
1942-жылы В<i>. Власов</i> жетектеген бри&shy;гада менен фронт аралап концерт берген. 1943-жылы Татьянанын (П. Чайковский, «Евгений Онегин») ролун жогорку чеберчиликте аткарып, дасык&shy;кан ырчы катары таанылган. 1956-жылдан М. Күрөңкөев атындагы музыкалык окуу жайында окутуу&shy;чу, 1967-жылдан Б. Бейшеналиева атындагы Кыргыз мамлекеттик искусство институтунда кафедра башчысы, профессор, Кыргыз мамлекеттик опера жана балет театрынын директору (1963–1965) бол&shy;гон. Кыргыз ССР Жогорку Советине депутат (2–6-шайланышынын). Анын профессионалдык илгерилөөсүн Күлайым (М. Раухвергер, «Кө&shy;күл»), Каныкей (В. Власов, А. Малдыбаев, «Жаш жүрөктөр»), Лиза, Наталья (П. Чайковский, «Кар&shy;ганын маткеси», «Опричник»), Наташа (А. Дар&shy;гомыжский, «Суу периси»), Ярославна (А. Бородин, «Князь Игорь»), Тамара (А. Рубинштейн, «Демон»), Маргарита (Ш. Гуно, «Фауст») жана башка ролдордон көрүүгө болот. 

Баттерфляйдын пар&shy;тиясын (Ж. Пуччини, «Чио-Чио-сан») 1953-жылы Москванын Чоң театрында орус тилинде атка&shy;рышы Кийизбаеваны союздук аренага тааныткан. С. Кийизбаева музыкалык комедияларда да чебер ойногон. Буга Одарка&shy;нын (С. Гулак-Артёмовский, «Дунайдын аркы өйүзүндөгү запорожьелик»), Гүлчахранын (У. Га&shy;жибеков, «Аршин мал алан») жаркын образда&shy;ры далил. Кийизбаева чет элдик композиторлордун ыр&shy;ларын, романстарын чебер аткаруучу катары да таанымал. Ал концерттик ишмердиги менен кыр&shy;гыз музыкасын жайылтууга зор салым кошкон. Ленин, Октябрь Революциясы, Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери жана медалдар менен сыйланган. Бишкек шаарындагы көчөгө ысмы берилген.
[[Категория:4-том, 257-306 бб]]