«КИНО ИСКУССТВОСУ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КИ&#769;НО ИСКУССТВОСУ – </b>көркөм чыгармачы&shy;лыктын бир түрү; өзүнүн өзгөчөлүгүнө ылайык ад-т м-н театрдын, сүрөт өнөрүнүн музыканын көркөм касиеттерин сиңирип пайда болгон ж-а
өнүккөн синтездүү иск-во. Иск-вонун башка түр&shy;лөрүндөй эле К. и. да турмуш чындыгын чагыл&shy;дырат. Жаңы фильмди жаратууда кинодрама&shy;тург, режиссёр, актёрлор, оператор, сүрөтчү, ком&shy;позитор, түрдүү аппаратура, аспаптарды башкар&shy;ган тех. адистер катышат. К. и. негизинен көр&shy;көм фильм, <i>документ кино, мультипликация&shy;лык фильм</i> ж-а ил.-популярдуу кино болуп бөлүнөт. Фильм чыгаруу ж-а аны көрүүчүлөргө
тартуулоо – чыг-лык ж-а уюштуруу ишин та&shy;лап кылган татаал процесс. К. и-нун өнүгүү тарыхы шарттуу түрдө 4 мезгилге бөлүнөт. Б и&shy;р и н ч и мезгил бир тууган Л. ж-а О. Люмьер&shy;лер «жандуу фотографияны» ойлоп тапкандан
тартып (1895) биринчи дүйнөлүк согуш (1914–
18) бүткөнгө чейинки учурду камтыйт. Алгач&shy;кы фильмдерде окуя бир жерде тартылып, ак&shy;тёрлор театр техникасын, ад-т м-н театр таж&shy;рыйбасын, цирк аттракционунун ыкмасын пайдаланган. К. алгачкы өнүгүшүнө реж. Ж. Ме&shy;льес, М. Линдер (Франция), Я. Протазанов, В. Гардин (Россия), Д. Гриффит, Ч. <i>Чаплин</i> (АКШ) чоң салым кошкон. Э к и н ч и мезгил. 1920-жылдары «үнсүз» кино өз алдынча искусст&shy;во катары калыптанган. Хроникалуу документ фильм м-н тарыхый рев-ялык монтаждуу
фильм чыгарылган. Ү ч ү н ч ү мезгил 1930–40-
жылдарды камтыйт. Бул мезгилде кинотасма&shy;га үн жазуу техникасы киргизилген. <i>Кинодрама&shy;тургия</i> өсүп, үндүү кинонун пайда болушу актёр&shy;лордун чыг-лыгына кеңири жол ачкан. Т ө р&shy;т ү н ч ү мезгил. Экинчи дүйнөлүк согуш аякта-


гандан кийин К-нун өнүгүшүнүн жаңы мезгили башталган. Бул жылдары кинотехниканын мүмкүнчүлүгүнүн кеңейиши м-н көркөм кара&shy;жаттар көбөйгөн. Түстүү кино тартуу башталып, кең экрандуу ж-а панорамалуу фильмдер пайда болгон. Кең экрандуу фильмдерде стерео үн кол&shy;донулат. Фильм, эреже катары, коллективдүү эмгектин натыйжасы болуп саналат, ага сцена&shy;рист, режиссёр, оператор, сүрөтчү, композитор, монтаждоочу, көркөм фильмде актёрлор, о. эле бир катар чыг-лык, тех. ж-а адм. кызматкерлер катышат. Чыг-лык процессте негизги роль режиссёрго таандык. Кырг-нда кино тартуу 1942-ж. башталган, к. <i>«Кыргызфильм».</i>


Ад.: Первый век кино. М., 1996; <i>Зоркая Н. М.</i> Ис&shy;тория советского кино. М., 2005.
[[Категория:4-том, 257-306 бб]]