«КАН ПАЙДА БОЛУУ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КАН ПАЙДА БОЛУУ</b> , г е м о п о э з – жаны&shy;барлар м-н адамдын кан клеткаларынын пай&shy;да болуу, өөрчүү, жетилүү процесси. Адам м-н омурткалуулардын кан клеткалары аз убакыт жашайт (мисалы, адамдын эритроцити 120, лейко&shy;цити 5, тромбоцити 4 күн, лимфоцит бир нече күндөн бир нече айга чейин). Организмде кан клеткаларынын тынымсыз бузулуп турганына карабастан, жаңысы м-н алмашып, канда алар&shy;дын саны өмүр бою бир калыпта сакталып ту&shy;рат. Омурткасыз жаныбарларда кан көңдөй суюктугунда ж-а кандын өзүндө пайда болот. Кан сүт эмүүчүлөр м-н адамда кан пайда кылуу&shy;чу органдарда пайда болот: эритроциттер, лей&shy;коциттер ж-а тромбоциттер – сөөк кемигинде; лимфоциттер лимфа түйүндөрүндө, көк боордо, богок безинде, сөөк кемигинде жаралат. Кан пайда болуу ж-а кан клеткаларынын сан ж-а сапатынын өзгөрүүлөрүн бир катар гормондор, витаминдер (мисалы, В<sub>12</sub>, фоли кислотасы), ошондой эле өзгөчө заттар – гемопоэтиндер жөнгө салып ту&shy;рат. Сүт эмүүчү жаныбар м-н адамдын түйүлдү&shy;гүндө кан  пайда болуу мезенхима клеткаларынан баш&shy;талат. Кандын алгачкы пайда болуусу 19 күндүк эмбриондон (түйүлдүктүн экинчи айында) бай&shy;калат. Кийинчерээк боордо – эритроциттер ж-а лейкоциттер, богок безинде лимфоциттер жа&shy;ралат. Түйүлдүк 4 айга караганда кан  пайда болуу кемик м-н чучукта жүрөт. Бул мезгилде лимфа түйүн&shy;дөрү калыптанып, анда лимфоциттер пайда бо&shy;лот. Көк боордо кан  пайда болуу бала төрөлгөндөн ки&shy;йин башталат. Кан жоготууда, канда кычкыл&shy;тек жетишпегенде, сезгенүү процессинде, жугуш&shy;туу ооруларда организмде кан  пайда болуу күчөйт. Бул организмдин коргонуу функциясын билдирет. Организмде темир, В<sub>12 </sub>витамини жетишпеген&shy;де, көк боор ооруганда, айрым уу заттар м-н ууланганда кан  пайда болуу начарлап, <i>аз кандуулукка</i> алып келет.
[[Категория:4-том, 51-100 бб]]