«КАКШААЛ ТОО ТИЗМЕГИ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КАКШААЛ ТОО ТИЗМЕГИ</b> Теңир-Тоонун түштүгүндө, Кыргызстан м-н Кытайдын чек арасы боюнча 582 <i>км</i>ге созулуп жатат. Эң жазы жери 54 <i>км</i>. Орточо бийиктиги 4500 <i>м</i>. Эң бийик чокулары: Же&shy;ңиш (7439 <i>м</i>) ж-а Аскер топографтары (6873 <i>м</i>). Орографиясы жагынан 3 бөлүктөн турат: чы&shy;гышы Боз-Кыр деп аталып, Сары-Жаз капчы&shy;гайына чейин созулат, айрыктары: Кайыңды,

[[File:КАКШААЛ ТОО ТИЗМЕГИ125.png | thumb | none]]

Көйкап, Май-Баш. Ортоңку бөлүгү Кара-Ичке- Тоо, Ак-Зоо, Жангарт, Үч-Чоку, Кайчы тооло&shy;рунан турат. Батышы Кара-Кыр, Торугарт ж. б. тоо тармактары кошулуп, Ак-Сай өрөөнүн көз&shy;дөй жапыздайт. Какшаал тоо тизмегинин түштүк бети тик (50– 60°), түндүк бети жантайыңкы (30–40°). Жондору кырдуу, аркайган чокулары көп. Капталдары капчыгайлар м-н тилмеленип, көбүнчө зоока&shy;луу. Негизги ашуулары: Бедел, Көк-Ирим, Би&shy;киртик, Кайчы, Кара-Бел, Ак-Өгүз, Суук-Төр (4200 <i>м</i>). Сырт рельефи – айдөөш беттер; жан&shy;тайыңкы тегиздиктер да кезигет ( борбордук бөлүгүндө). Какшаал тоо тизмеги – Түштүк Теңир-Тоонун чегин&shy;де жайгашып, структурасы боюнча герцин бүктө&shy;лүүсүндө пайда болгон ж-а түндүк-чыгышка карай багытталып жаткан мегантиклиналдык түзү&shy;лүш. Неоген – төртүнчүлүк мезгилинде көтөрү&shy;лүп, бийик чокулар пайда болгон. Негизинен палеозойдун (силур-карбон мезгилдери) акиташ теги, алевролит, кумдук, конгломерат ж-а чо&shy;полуу сланецтерден түзүлгөн. Аларды гранит, гранит-сиенит ж-а сиенит интрузиялары жиреп чыккан, ошондой эле пегматит, аплит, роговик ж-а скарндар кеңири тараган. Какшаалда негизинен калай, сейрек кездешүүчү металлдар ж. б. кен&shy;дер белгилүү. Курулуш материалдары көп; ми&shy;нералдуу арашан суулар да чыгат. Байыркы мөңгүлөрдүн изи сакталган. Мөңгүлөрдүн тара&shy;лышы жагынан Кан-Теңирден кийин 2-орунда. Ирилери борборунда ж-а чыгышында жайгаш&shy;кан. Жалпы аянты 983 <i>км</i><sup>2 </sup>(<i>Комаров мөңгүсү</i>, 29,8 <i>км</i><sup>2</sup>). Түндүк беттеринде мөңгүнүн учу 3800 <i>м</i> бийикке чейин түшөт. Кар чеги 4400–4500 <i>м</i> бийикте. Ландшафттары ар кыл: сырт талаасы (2800–3100 <i>м</i> бийикте; бетеге, кара кыяк, ак сокто ж. б.); альп шалбаасы (3100–3500 <i>м</i>; бе&shy;теге, түркстан сулусу, тоо сойгок ж. б.); субни&shy;валдык суук талаа (3400–3800 <i>м</i>; жер жаздык, хризантема, альфердия ж. б.); гляциалдык-ни&shy;валдык алкагы (3800 <i>м</i>ден жогору), өрөөндөргө кургак талаа ж-а шалбаалуу талаа ландшафт&shy;тары мүнөздүү. Сары-Жаз капчыгайынан батыш&shy;ты карай жайкы ж-а кышкы жайыт катары пайдаланат. Экологиялык тазалыгы сакталган.




Ад.: <i>Шульц С. С.</i> Анализ новейшей тектоники и рельеф Тянь-Шаня («Записки Всесоюзного Географи&shy;ческого общества», Новая серия, Т. 3). М., 1948; Природа Киргизии. Ф., 1962; <i>Исаев Д. И. и др.</i> Рельеф Киргизии. Ф., 1964; <i>Чупахин В. М.</i> Физическая география Тянь-Шаня. А.-А., 1964; <i>Орозгожоев Б. О.</i> При&shy;рода высокогорных пастбищ Внутренного Тянь-Шаня.<br>Ф., 1968; Геология СССР, Т. 25, кн. 1–2, М., 1972.

<br>
Суюлтулган к-та ж-а жегичте жай эрийт. Кон&shy;цент. щелочто эриткенде К-луу (H<sub>2</sub>SnO<sub>2</sub>) ж-а К. (H SnO ) к-тасынын туздары (с ан тер ж-а
стан атта р) пайда болот. II валенттүү К. тузда-т ит
[[Категория:3-том, 673-784 бб]]