«КАРПАТ ТООЛОРУ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КАРПА&#769;Т ТООЛОРУ</b> – Европадагы тоо система&shy;сы; Словакия, Чехия, Польша, Венгрия, Украи&shy;на ж-а Румыниянын аймагында. Дого сымал түн.-чыгышты карай ийилип, Дунай д-нын өрөө&shy;нүндө (Братислава ш. туштан) Темир Дарбазага
чейин 1600 <i>км</i>ге созулуп жатат. Орт. бийикт. 1000 <i>м</i> чамасында, эң бийик жери 2655 <i>м</i> (Гер&shy;лаховски-Штит чокусу). Батыш ж-а Чыгыш Карпат <i>Бескид тоолорунан,</i> Түш. Карпат Батыш Румыния тоолорунан, Трансильвания платосу&shy;нан турат. Альп геосинклиналь облусунун ку&shy;рамына кирет. Догонун сырткы тилкеси не&shy;гизинен флиштен (кумдук, конгломерат, чопо&shy;луу сланец), борб. тилкеси кристаллдык тек&shy;терден, акиташ тегинен турат; мында байыркы мөңгүлөрдүн издери сакталган бийик кырка тоо&shy;лор (Татра, Фэгэраш ж. б.) жайгашкан. Ички тилкесин көбүнчө жанартоо массивдери түзөт. Климаты мелүүн, деңиздик климаттан конти-

[[File:КАРПАТ ТООЛОРУ25.png | thumb | none]]

[[File:КАРПАТ ТООЛОРУ26.png | thumb | Чыгыш Карпат. Украина.]]
ненттик климатка өтмө. Январдын орт. темп&shy;расы –2––5°С (кыр чокуларында –10°Cден төмөн), июлдуку 17–20°С (4–5°С). Жылдык жаан-чачыны 600–2000 <i>мм</i>. Капталдарында 1600–1800 <i>м</i> бийикке чейин жазы ж-а ийне
жалбырактуу токой, андан жогору субальп ба&shy;далдары ж-а шалбаа өсүмдүктөрү өсөт. Нефть, газ, таш туз (негизинен Карпат этегиндеги ойдуң&shy;дарда), түстүү металл (Металич тоосунда) кен&shy;дери, жылуу булактар бар. Карпаттын аймагы-


нын 16% аянты коргоого алынган; алардын эң негизгилери: Татра улуттук паркы (Словакия, Польша), Чыгыш Карпат эл аралык биосфера резерваты (Украина, Словакия, Польша), Кар&shy;пат биосфера коругу, Синевир, Сколев Бескид&shy;дери, Ужан улуттук парктары, Горгани коругу, Надсян ландшафттык паркы (Украина), Рете&shy;зат улуттук паркы (Румыния). Жапыз Татра, Словакия Карсты, Полонина улуттук паркта&shy;ры (Словакия), Туризм өнүккөн, спорттун кыш&shy;кы түрлөрү өткөрүлөт. Тоо-климаттык ж-а баль&shy;неол. курорттору арбын.


Ад.: Физико-географическое районирование Ук&shy;раинской ССР. К., 1968; <i>Мильков Ф. Н., Гвоздецкий Н. А.</i> Физическая география СССР. Общий обзор, Европейская часть СССР. Кавказ. М., 1986; Украин&shy;ские Карпаты. Природа. Киев, 1988; Физическая география материков и океанов. М., 1988;
[[Категория:4-том, 154-203 бб]]