«КАРАПА» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КАРАПА</b> , к е р а м и к а – бышырылган чопо;
чоподон бышырылып жасалган буюм. К. тири&shy;чиликтин бардык тармагында (идиш-аяк, кыш, скульптура, сувенир ж. б.) кездешип, анын тер&shy;ракота, майолика, фаянс, ташчулу, чыны (фар&shy;фор) ж. б. технол. түрлөрү бар. К-нын эң сонун
үлгүлөрү ар элдин ар мезгилдеги өнөрүнүн же&shy;тишкендиктерин айгинелейт. Чопонун колек&shy;төөгө ийкемдүүлүгүн байкаган адамдар аны па&shy;леолит доорунда эле колдоно (адам, жаныбар&shy;лардын тулкусу) баштаган. Айрым изилдөөчүлөр
чопону бышыруу соңку палеолитке таандык,
бирок анын катуулук, суу өткөрбөстүк ж-а отко
чыдамкайлык касиетин неолит доорунда даана


түшүнүшкөн дешет. Турмуштук зарылдыктан келип чыккан К. жасоо өнөрү ар бир элдин
өзгөчөлүгүнө ылайык өнүгүп келген. Андагы
оймо-чиймелер, айрыкча клинопись маанилүү тарыхый дарек болуп саналат. К. алгач оймо&shy;чиймеленип, тамак-аш сактоо үчүн жасалган. Б. з. ч. 3 –2-миң жылдыктарда ташып жүрүүгө,
тамак бышырууга оңтойлонуп, боорунда жазуу&shy;лар пайда болгон. Триполь мад-тынын тушун&shy;да (б. з. ч. 4–3-миң жылдык) сырты бышырыл&shy;ган ж-а оймолонгон чопо тамдардын болушу К-нын курулуш материал катары колдонулган&shy;дыгын айгинелейт. К. кийин металл өндүрүүдө кеңири пайдаланылган. Байыркы Египет, Ва&shy;вилонияда ж-а Ж. Чыгыштын башка өлкөлө&shy;рүндө сый идиштердин бетин түркүн түстө чы&shy;нылап жасап, имараттарды кыш м-н (адегенде
чийки кыш, кийин бышкан кыш м-н) кынай
баштады. Орус эли 10-к-дан К. жасашып, алар&shy;дын бетин жашыл түс м-н кооздошкон. 17-к-да идиш жасоочу мануфактура тибиндеги устака&shy;налар иштеген. 1744-ж. Петербургда туңгуч
чыны (фарфор) з-ду (азыркы В. М. Ломоносов
атн. з-д) негизделген. Октябрь рев-ясынан ки-

[[File:КАРАПА32.png | thumb | Фрунзе айнек заводунун карапа цехинде даярдалган кооз карапа буюмдары: идиш-аяк, гүл салгычтар (1978).]]
йин чыны буюмдарды жасоого айрыкча көңүл бурулган. К. б-ча Женевада эл аралык К. акаде&shy;миясы изилдөө иштерин жүргүзүүдө. Кырг-нда К. жасоо иши кийинчерээк жандана баштап, Бишкек, Токмок ш-ндагы айнек з-ддорунда К-нын бир нече түрү чыгарылган. Учурда К. жа&shy;соо цехтеринде турмуш-тиричиликке керектүү К. буюмдары жасалууда.<br>
А.: Стекло и керамика XXI: Перспективы развития.<br>
СПб. 2001.
[[Категория:4-том, 101-153 бб]]