«КАЛАЙ» барагынын кодун көрүү

 <b type="title">КАЛАЙ</b> (лат. Stannum), Sn – <i>элементтердин мезгилдик системасынын</i> IV тобунда жайгаш&shy;кан хим. элемент; ат. н. 50; ат. м. 118,69. Та&shy;биятта 10 изотоптун аралашмасынан турат. Ли&shy;тосферанын 8<sup>.</sup>10<sup>–3 </sup>%ин түзөт. К. – күмүш сыяк&shy;туу ак, жумшак, жалтырак, ийилгич металл; эрүү t 231,9°C; кайноо t 2687°С. Химиялык бирикме&shy;леринде II ж-а IV валенттүү. Кадимки шартта калай химиялык  таасирлерге туруктуу.   Абада жай кычкылданат ж-а ме&shy;таллдын бетинде пайда болгон жука оксид кабыкча (SnO<sub>2</sub>) ан&shy;дан ары кычкылдануудан сак&shy;тайт. Фтор, хлор м-н кошулуп, SnF<sub>4</sub>, SnCl<sub>2 </sub>сыяктуу бирикмелер&shy;ди пайда кылат. Күкүрт м-н ысыт&shy;канда сульфиддер SnS, SnS<sub>2 </sub>алы&shy;нат. Калайдын магний м-н куймасы  кислотанын таасири м-н ажыратканда  калий гидриди  SnH - уулуу газ алынат. Азот, аммиак м-н кошулбайт. Көмүртек, кремний  м-н реакцияга кирбейт. Көпчүлүк металлдар м-н куймаларды берет. Калайдын жез м-н болгон куймасы коло байыртадан бери белгилүү. Суюлтулган кислота ж-а жегичте жай эрийт.  Концентрацияланган щелочто эриткенда калайлуу (H<sub>2</sub>SnO<sub>3</sub><sup>)</sup>     
Ред. Текст жокСуюлтулган к-та ж-а жегичте жай эрийт. Концент. щелочто эриткенде К-луу (H<sub>2</sub>SnO<sub>2</sub>) ж-а К. (H SnO ) к-тасынын туздары (с ан тер ж-а стан атта р) пайда болот. II валенттүү К. тузда-т ит

рынын Sn<sup>2+ </sup>көпчүлүгү – түссүз, сууда жакшы эриген заттар. Ал негизинен К. кенинен алы&shy;нат. Мис., SnO ни көмүртек же көмүртек (II)
оксиди м-н ка
бына келтирүүдөн алат:
гыш тарапта. Кызыл-Кыя т. ж. бекетинен 15 <i>км</i>.
SnO
лы
+ 2C = Sn + 2CO; SnO
+ 2CO = Sn + 2CO .
2	2	2  Алынган К-дын 40%ы тамак-аш ө. ж-нда, под&shy;шипниктерди, басмакана куймаларын алуу, буюмдарды каңдоодо, боёк чыгарууда, сүрөт
ө. ж-нда колдонулат. К-дын алтын ж-а күмүш м-н куймасынан тиш салынат.
[[Категория:3-том, 673-784 бб]]