«КАЛУГА» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>КАЛУ&#769;ГА</b> – Россиядагы шаар. Калуга обл-нун
адм. борбору. Орто Орус дөңсөөсүндө, Ока д-нын


[[File:КАЛУГА12.png | thumb | Калуга. Меймандар ак сарайы. 1782–96, 1811–23.]]
сол өйүзүндө жайгашкан. Калкы 327,5 миң (2007). Жолдор тоому. Т. ж. бекети. Ока д-нда&shy;гы пристань. Алгач 1371-ж. литва князы Оль&shy;герддин грамотасында эскерилет. К-нын тургун&shy;дары 1605–07-ж. И. И. Болотников жетектеген
көтөрүлүштү колдогон. 1776–1929-ж. Калуга гу&shy;берниясынын, 1944-жылдан Калуга обл-нун бор&shy;бору. 1859–68-ж. имам Шамил (ардактуу тут&shy;кун катары) жашаган. Мурда шаарда жыгач ку&shy;рулуштар басымдуулук кылса, 17-к-дын орто че&shy;нинен таштан салынган чиркөөлөр курула баш&shy;таган. Барокко стилиндеги 4 баскычтуу коңгу&shy;роолуу Успение (1754–62), Ыйык Ионн Предте&shy;ча (1734–35), Ыйыктар Косма ж-а Дамиан (1794)
чиркөөлөрү, Троица собору, дворяндар окуу жайы (1779; учурда Мамл. пед. ун-т), почтамт (1782), меймандар ак сарайы, Макаров палатасы, Обо&shy;ленскийдин үйү ж. б. сакталган. Машина куруу (электроника, транспорт ж-а ө. ж. жабдуулары),
«Калугаприбор» (байланыш аппаратуралары),
«Автоэлектроника-Элкар» ил.-өндүрүштүк иш&shy;канасы, «Промприбор» (1992; сууну ж-а жы&shy;луулук энергиясын эсептөөчү приборлор), «Мега- К» (1991; контактсыз өчүрүүчү приборлор ж-а датчиктер), электр-мех., металл иштетүү, транс&shy;порттук машина куруу [(т. ж. техникаларын ж-а автомобилдерди германиялык «Volkswagen» концернинин лицензиясынын негизинде чогул&shy;тат (моделдери: «VW Passat», «Skoda Octavia»)],
булгаары – бут кийим («Калуга – Шен-Заря»
Россия – Германия бирикмеси), жыгаччылык
(«Гигант» бирикмеси), хим., тамак-аш («Крис&shy;талл» арак-шарап, пиво, эт, сүт ж. б.) ө. ж. иш&shy;каналары, клавишалуу муз. аспаптар өндүрүшү иштейт. Телемех. курулмалар ИИИ, Калуга ил. борбору,
16 ЖОЖ (а. и. филиалдар, пед. ин-т), авиация ж-а космос техникалары ил.-из. лабор&shy;сы, китепканалар, музейлер (а. и. край таануу, сүрөт, К. Э. Циолковский атн. Космонавтика та&shy;рыхы ж-а анын филиалы ж. б.), Циолковский&shy;дин үй-музейи, театрлар, планетарий бар. 2002-
жылдан 3 жылда бир С. И. Танеев атн. камера&shy;лык ансамблдердин эл аралык конкурсу, «Ка&shy;луга жазы» иск-во фестивалы (2004-жылдан)
ж. б. өткөрүлүп турат.	
<p align='right'><i type='author'>Ч. Дүйшөналиев.</i></p>
[[Категория:4-том, 1-50 бб]]