«БИРИККЕН АРАБ ЭМИРЛИКТЕРИ» барагынын кодун көрүү

''' БИРИККЕН АРАБ ЭМИРЛИКТЕРИ''' (Аль-Ами
[[File:БИРИККЕН АРАБ ЭМИРЛИКТЕРИ2.png | thumb | none]]рат аль-Арабия аль-Муттахида, БАЭ) – Батыш Азиядагы мамлекет, Араб жарым аралынын түндүк-чыг<font color='green'>ы</font>шында жайгашкан өлкө. Түндүгүнөн Катар, түштүгүнөн, түштүк-батышынан жана түштүк-чыгышынан Оман менен чектешет. Түндүгүн Персия б<font color="green">у</font>луӊу, чыгышын Оман булуӊу чулгап жатат. Аянты БУУнун маалыматы боюнча 83,6 миӊ ''км''<sup>2 </sup>(Бириккен Араб Эмирликтеринин кургактыктагы чек арасы чөл арк<font color="green">ы</font>луу өтүп, так эмес). Калкы 9,5 млн (2024). Борб<font color="green">о</font>ру – Абу-Даби шаары. Расмий тили – араб тили, перс тилинде да сүйлөшөт. Акча бирдиги – дирхам.
==Мамлекеттик түзүлүшү.== 
Бириккен Араб Эмирликтери – курамы 7 эмирликтен (Абу-Даби, Дубай, Шаржа, Ажман, Ум<font color='green'>м</font>эль-Кайвайн, Эль-Фужайра, Рас-эль-Хайма) ту<font color='green'>р</font>ган федерациялык мамлекет (эмирликтер бард<font color='green'>ы</font>гы теӊ абсолюттук монархиялар болуп саналат). Конституциясы 1971-жылы кабыл алынган. Башк<font color='green'>а</font>руу формасы – конституциялык монархия. Ма<font color='green'>м</font>лекет башчысы – Федералдык улуттук кеӊеш т<font color='green'>а</font>рабынан эмирликтердин монархтарынын ичинен 5 жылга шайланган президент. Аткаруу бийл<font color='green'>и</font>гинин органы – премьер-министр жетектеген өкмөт (кабинет). Саясий партиялары жок. 

==Табияты.== 
Аймагынын көп бөлүгүн ойдуӊдуу түздүктөр, чыгышын тоолор (бийиктиги 1127 ''м''ге чейин), батышын таштуу чөл ээлейт. Климаты кургак, тропиктен субтропикке өтмө. Айлык орточо температурасы 20°Сден 35°Сге (максимум 50°Сге ж<font color='green'>е</font>тет) чейин. Жылдык жаан-чачыны 100 ''мм'', то<font color='green'>о</font>лорунда 300–400 ''мм''. Туруктуу дарыясы жок. Аянтынын көп бөлүгүн шор жер жана кумдуу чөл ээлейт. Оазистеринде сейрек курма пальмасы, акация, тамарисктер өсөт.

==Калкы.==
Негизинен арабдар (90%тен ашык),



[[File:БИРИККЕН АРАБ ЭМИРЛИКТЕРИ3.png | thumb | Абу-Даби шаары, мусулман салттары сакталып жаӊыча курулган имараттар.]]


[[File:БИРИККЕН АРАБ ЭМИРЛИКТЕРИ4.png | thumb | none]] 

(Шаржа княздыгында) түзүлгөн. 20-кылымдын 2<font color='green'>0-</font>жылдарында бир нече княздыкта англичанда<font color='green'>р</font>га каршы кыймылдар күч алган. Улуу Брит<font color='green'>а</font>ниянын лейбористтик өкмөтүнүн Перс булуӊу<font color='green'>н</font>дагы райондордон өз аскерлерин 1971-жылдын аягына карата толук алып чыгып кетүү жөнүндөгү билдирүүсүнөн кийин, ОКга кирген князды<font color='green'>к</font>тар араб княздыктарынын федерациясын түзүү жөнүндөгү макулдашууга кол коюшкан. 1971-жылы 2-декабрда көз каранды эмес Бириккен Араб Эмирликтеринин түзүлгө<font color='green'>н</font>дүгү жарыяланган. 1971-жылы 6-декабрда БАЭ Араб
өлкөлөрүнүн лигасына, 9-декабрда Бириккен Улуттар Уюмунуна кабыл алынган. 1990–91-жылдары Бириккен Араб Эмирликтеринин аскерлери Бириккен Улуттук Уюмунун күчтөрүнүн кат<font color='green'>а</font>рында Иракка каршы согушка катышкан. 1994-жылы февралда өлкөнүн президенти айрым кылмыш иштерин (киши өлтүрүү, уурулук, ба<font color='green'>ӊ</font>ги заттарды колдонуу жана сатуу) кароону ш<font color='green'>а</font>рият мыйзамдарына ылайык жүргүзүүнү ки<font color='green'>р</font>гизген.

==Экономикасынын==
<br/> негизин нефть, газ өнөр жайы түзөт. Ички улуттук кирешенин үлүшү киши башына 22 220 доллардан (АКШ) туура келет. Дүйнөдөгү нефть, газ өндүрүүчү жана экспорттоочу ири өлкөлөрдүн бири. Нефть ылгоочу, нефть-химиялык, металлургия (алюминий эритүү), цемент өнөр жайы тез темп менен өнүгүүдө. Ички дүӊ продукциясындагы өнөр жайдын үлүшү 41,7% (анын ичинде нефть, газ өндүрүү 33,4%), айыл чарбан<font color='green'>ы</font>кы 2,5%. 1992-ж. 134 млн ''м''<sup>3 </sup>газ, 13,5 млн т 
[[File:БИРИККЕН АРАБ ЭМИРЛИКТЕРИ5.png | thumb | Нефть түтүгүн куруп жатышат. ]]
нефть продукциялары, 1994-жылы 18,8 млрд ''кВт·с''
электр энергиясы өндүрүлгөн. Көчмөндүү мал чарбасы жана оазистеринде дыйканчылык өнү<font color='green'>к</font>көн. Элинин салт болуп калган көнүмүш ж<font color='green'>у</font>мушу – балык кармоо жана бермет чогултуу. Кустардык промысели (килем, кыл торко, ч<font color='green'>е</font>гелөө) бар.

[[File:БИРИККЕН АРАБ ЭМИРЛИКТЕРИ6.png | thumb | Араб акчасы. ]]
Негизги транспорту – автомобиль; автомобиль жолунун узундугу 4,7 миӊ ''км'' (1995; анын ичинде асфаль<font color='green'>т</font>талганы 2 миӊ ''км''). Деӊиз порттору: Жебел<font color='green'>ь</font>Али, Рашид (Дубай), Зейд (Абу-Даби), Мин<font color='green'>а</font>Халед (Шаржа). Сыртка нефть, нефть пр<font color='green'>о</font>дуктулары, суюлтулган газ, алюминий ж. б. чыгарат. Негизги соода шериктештери: Яп<font color='green'>о</font>ния, Индия, Иран, Оман, Корея Республикасы, Синг<font color='green'>а</font>пур, АКШ.
[[Category: 2-том ]]