«ЖЫЛАҢАЧ УРУКТУУЛАР» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>ЖЫЛАҢАЧ УРУКТУУЛАР</b> (Pinophita же Gymnospermae) – уруктуу өсүмдүктөрдүн байыр&shy;кы тобу (бөлүмү). Аларда урук бүчүрлөрү мөмө жалбырагынын бетинде ачык жайгашат. Бу&shy;ларда мөмөсүз урук эле болот. Дайыма жашыл, кээ бири жалбырагын күбүмө дарак, бадал, чанда лианалар (чекенденин айрым түрү, гнетум). Жалбырак формасы ар түрдүү: бүтүн түрпүлүүдөн, ийне жалбырактуу дихотомиялык канаттай, эки айчыктуу. Алар – жабык уруктуулар (гүлдүү) м-н папоротниктердин ортосундагы абалды ээле&shy;ген өсүмдүктөр. Уругу мегаспорофиллдердин үс&shy;түндө өөрчүп, кабыксыз болгондуктан, жылаңач уруктуулар деп аталган. Папоротниктерден урук-бүчүрү м-н, жабык уруктуу өсүмдүктөрдөн мөмө-жалбырак&shy;часынын жоктугу м-н айырмаланат. Байыркы ж-а жөнөкөй түзүлүштүү өкүлдөрүнүн тобурчак&shy;тары жок, микроспорофиллдери ж-а мегаспоро&shy;филлдери узун өркүнүндө бош жайгашкан. Азыр&shy;кы жакбык уруктуулардын    бардыгынын тобурчагы бар, алар бир жыныстуу, б. а. аталык тобурчагы микро&shy;спорофиллден, энелиги мегаспорофиллден турат. Жалбырагы майда, ичке түрпү же канат сымал, анатомиялык  түзүлүшү, үтү боюнча да бири-биринен айыр&shy;маланат. Уругу м-н көбөйөт. Азыр алардын 4 классы (саговниктер, гнеттер, гингко сымалдар, ийне жалбырактуулар) белгилүү. Жер жүзүндө 600гө жакын түрү өсөт. Анын көбү – ийне жал&shy;бырактуулар. Алар девон мезгилинин башында пайда болгон. Мезозойдо кеңири таралган. Ки&shy;йин геологиялык  өзгөрүүлөрдүн натыйжасында кээ бири жоголо баштаган.



Ад.: Жизнь растений. Т. 4. М., 1978.        <i>К. Т. Шалпыков.</i> [[Категория:3-том, 327-448 бб]]