«ЖУМГАЛ ӨРӨӨНҮ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>ЖУМГАЛ ӨРӨӨНҮ</b> Ички Теңир-Тоодо, Жумгал кырка тоосу м-н Түн. Кабак ж-а Соң-Көл тоо&shy;лорунун аралыгында жайгашкан. Кызарттын белинен Көкөмерен суусуна чейин 80 <i>км</i> аралык&shy;та созулуп жатат. Туурасы 30 <i>км</i>, таманы де&shy;ңиз деңг. 
[[File:ЖУМГАЛ ӨРӨӨНҮ87.png | thumb | none]] 1500–2600 <i>м</i> бийикте; батышты карай
өрөөн жапыздайт да (1485 <i>м</i>ге чейин) таманы кеңейип, Кайырма кыш-на жакын 25 <i>км</i>ге же&shy;тет. Чаектен батышты карай өрөөн кайра кууш&shy;тай баштайт (10 <i>км</i>ге чейин). Тоо этегиндеги
түзөңдөрдүн туурасы 4–8 <i>км</i> келип, Жумгал суу&shy;сун карай эңкейиштеп (5–7°), суу боюндагы тек&shy;тирлерге өтөт. Ж. ө-ндө палеоген, неоген ж-а төртүнчүлүк мезгилдеринде пайда болгон чөкмө тоо тектер жатат. Ж. ө-нүн тоо капталдарында таш туз, жер астындагы суу, күрөң көмүр (Кара- Кече), курулуш материалдарынын кендери бар. Климаты кескин континенттик. Жайы ысык (30–32°Сге чейин), кышы суук (–30... –35°Сге
чейин). Январдын орт. темп-расы –16°Сге че&shy;йин. Июлдуку 20°С. Жылдык жаан-чачыны 250–500 <i>мм</i>. Өрөөндүн айланасындагы тоолор&shy;до мөңгү ж-а көп жылдык кар өтө аз, ошондук&shy;тан суулары кичи&shy;не. Ж. ө -нө боз шыбактуу жарым
чөл, шыбактуу-бе&shy;тегелүү кургак та&shy;л аа, бет еге, ак кылкандуу талаа, шалбаа ж-а шал&shy;баалуу талаа, суб&shy;альп ж-а альп лан&shy;дшафттары мүнөз&shy;дүү. Жарым чөл
өрөөндүн Көкөме&shy;ренге туташ жат&shy;кан батыш бөлү&shy;гүндө тараган (шы&shy;бак, терскен, бете&shy;ге, ч и й арал аш
өсөт). Кургак талаа ж-а талаа алкактары 1700–
2700 <i>м</i> бийиктеги тоо капталдарына, бөксөлөргө мүнөздүү. 3200–3300 <i>м</i>ге чейин субальп, андан жогору альп шалбаасы тараган. Кара-Кече, Көлмө ж. б. сууларынын өрөөнүндө бир аз ка&shy;рагай токою бар. Жумгал суусунун боюнда тал, терек, чычырканак, жыгач бадалдар өсөт.
<br>Өрөөндө мал чарба ж-а дыйканчылык өнүккөн. Күнгөй беттеринде кар туруксуз болгондуктан, кышкысын мал кыштатылат. Тескей тара&shy;бындагы шалбаа, шалбаалуу талаалар жайыт катары пайдаланылат. Дыйканчылык айрыкча Жумгал суусунун оң өйүзүндө өнүккөн. Мында буудай, арпа, жүгөрү, сулу ж-а көп жылдык тоют
өсүмдүктөрү, о. эле жашылча-жемиш (батыш
бөлүгүндө) өстүрүлөт. Айдоо аянтынын көбүн тоют өсүмдүктөрү ээлейт. Ж. ө-ндө байыркы, о.кылымдагы элдүү пункттардын калдыктары (Кайырма), башка тарыхый эстеликтер бар. [[Категория:3-том, 327-448 бб]]