«ЖОГОРКУ ОКУУ ЖАЙЛАР (ЖОЖ)» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>ЖОГОРКУ ОКУУ ЖАЙЛАР (ЖОЖ)</b> – жалпы
ж-а атайын орто билимдин негизинде терең фундаменталдуу билимге ээ жогорку квалифи&shy;кациялуу адистерди даярдоочу окуу-тарбия ме&shy;кемелери. Ага ун-т, ин-т, жогорку аскердик окуу жайлар кирет. Айрым учурда ЖОЖ – акаде&shy;мия, консерватория, жогорку мектеп, колледж деп аталат. Ун-ттер жогорку ил. даражага ж-а квалификацияга ээ окутуучулар ж-а профессор&shy;лор м-н камсыз болушуна жараша илимдин ба&shy;калаврдык, магистрдик, кандидаттык ж-а док&shy;торлук даражаларын берүү мүмкүнчүлүгүнө ээ. Мындан тышкары ө. ж-дын, мад-ттын ж-а коомдук жашоо-тиричиликтин ар кандай тар&shy;мактары б-ча адистердин квалификациясын
өркүндөтүү иштерин да алып барат. Алгачкы жогорку (филос.) мектептер б. з. ч. 3–5 к-да Афины м-н Римде пайда болгон. Грузиядагы
биринчи жогорку мектептер – Колхида (4-к.), Икалто, Герм, Гелати (11–12-к.) академиялары. 13–14-к-да Батыш Европанын бир катар шаар&shy;ларында ун-ттер ачылган. 1579-ж. Вильнюс ака&shy;демиясы, 1632-ж. Киев-Могилян академиясы, 1661-ж. Львов ж-а 1669-ж. Загреб ун-ттери, 1687-ж. Москвада Славян-грек-латын академия&shy;сы уюштурулган. 1725-ж. Петербург академия&shy;сынын алдында Академиялык ун-т, 1755-ж. М. В. Ломоносовдун демилгеси б-ча Москва ун&shy;ти негизделген. 19-к-дын аягы – 20-к-дын ба&shy;шында ири машина индустриясынын өнүгүшү м-н ун-ттер, инж. ж. б. тармактык ин-ттар көп
өлкөлөрдө ачылган. Кырг-нда ЖОЖ Улуу Ок&shy;тябрь соц. рев-ясынан кийин пайда болгон. Кыргыз ССРинде биринчи ЖОЖ – Кыргыз мамл. педагогика ин-ту 1932-ж. Фрунзеде ачылган. 1933-ж. Зооветеринария ин-ту ачылып, 1938-ж. Айыл чарба ин-туна айландырылган (к. <i>Кыр&shy;гыз агрардык университети</i> И. Скрябин атн.). 1939-ж. сентябрда Фрунзеде Кыргыз мамл. меди&shy;цина ин-ту (к. <i>Кыргыз мамлекеттик медицина академиясы</i> И. Ахунбаев атн.), 1939–40-ж. Ош (к. <i>Ош мамлекеттик университети</i>) ж-а Прже&shy;вальск (к. <i>Ысык-Көл мамлекеттик универси&shy;тети</i> К. Тыныстанов атн.) ш-нда мугалимдер ин-ттары уюштурулган. 1945-ж. башталгыч класстардын мугалимдерин даярдап чыгарууга багытталган кыз-келиндер окуу жайы уюшул&shy;ган ж-а анын базасында 1950-ж. Кыргыз кыз&shy;келиндер педагогика ин-ту түзүлүп, ага 1952-ж. В. В. Маяковскийдин ысмы ыйгарылган (к. <i>Кыргыз мамлекеттик университети</i> И. Ара&shy;баев атн.). Оштогу мугалимдер ин-тунун база&shy;сында 1951-ж. Пржевальскидеги мугалимдер ин-тунун базасында 1955-ж. педагогика ин-тта&shy;ры түзүлгөн. Кыргыз мамл. ун-ти пед. ин-ттун базасында түзүлүп (1951), СССРдин 50 жылды&shy;гы атн. (1972), кийин Ж. Баласагын атн. Кыр&shy;гыз улуттук ун-ти (2002) аталган. 1954-ж. Фрун&shy;зе политех. ин-ту (к. <i>Кыргыз мамлекеттик техникалык университети</i> И. Раззаков атн.), 1955-ж. Кыргыз мамл. дене тарбия ин-ту (к. <i>Кыр&shy;гыз мамлекеттик дене-тарбия жана спорт ака&shy;демиясы</i>), 1967-ж. Кыргыз мамл. иск-во ин-ту (к. <i>Кыргыз мамлекеттик искусство инсти&shy;туту</i> Б. Бейшеналиева атн.) ачылган. О. эле 1979-ж. Фрунзе орус тили жана адабияты педа&shy;гогика ин-ту (к. <i>Бишкек гуманитардык универ&shy;ситети</i> К. Карасаев атн., 1994), 1991-ж. Биш&shy;кек милиция жогорку мектеби (к. <i>Кыргыз Рес&shy;публикасынын Ички иштер министрлигинин академиясы</i> Э. Алиев атн., 1999), 1992-ж. Кыр&shy;гыз архитектуралык-курулуш ин-ту (к. <i>Кыргыз мамлекеттик курулуш, транспорт жана ар&shy;хитектура университети</i> Н. Исанов атн., 1998), 1991-ж. Көркөм-сүрөт колледжи (к. <i>Кыр&shy;гыз Республикасынын улуттук көркөм-сүрөт академиясы</i> Т. Садыков атн., 2004), <i>Кыргызстан</i>


<i>Эл аралык университети</i> (1991), <i>Кыргыз-Россия Славян университети</i> Б. Ельцин атн. (1991), <i>Кыргыз-Түрк «Манас» университети</i> (1995), <i>На&shy;рын мамлекеттик университети</i> (1996), <i>Бор&shy;бордук Азиядагы Америка университети</i> (1998), <i>Кыргыз улуттук консерваториясы</i> К. Молдо&shy;басанов атн. (1998), <i>Талас мамлекеттик уни&shy;верситети</i> (2000), <i>Баткен мамлекеттик уни&shy;верситети</i> (2002) ж. б. окуу жайлары бар. Ошен&shy;тип, 1991-жылдан кийин бир нече жаңы ЖОЖ-дор ачылып, ин-ттардын ун-тке айланышы м-н ЖОЖдордун ж-а студенттердин саны өстү. Кырг-ндын аймагында 1980–90-жылдарда бар&shy;дыгы 10 ЖОЖ болсо, 2000–01-окуу жылында республикада ЖОЖдордун саны 40, ал эми сту&shy;денттердин жалпы саны 188,2 миңди түзгөн, бул болсо 1999–2000-окуу жылына салыштырганда 29,5 миңге көп болгон. 2002-ж. ун-т, ин-т, ака&shy;демиялардын саны 46га жеткен. 2002-ж. 54 окуу жайы, а. и. 31и – мамл., 15и – жеке менчик ж-а 8и – КМШ ЖОЖдорунун филиалдары бо&shy;луп, аларда окутуу кыргыз, орус, казак, өзбек, англис, түрк, тажик, немис тилдеринде жүргүзүл&shy;гөн. Коммерциялык ЖОЖ, ф-ттер, бөлүмдөр ачылган. 1990-жылга салыштырмалуу 2002–03- окуу жылында контракт м-н окугандардын саны 5,6 эсеге көбөйгөн. Окуу квалификациясында ж-а окутуу процессинде да реформалар жүргү&shy;зүлүп, <i>бакалавриат</i> ж-а <i>магистратура</i> пайда болду. <i>Тест,</i> рейтинг системасы, кредиттик саат киргизилген. Кырг-нда ЖОЖдордун жалпы са&shy;ны 1994–2004-жылдары 22ден 49га чейин өскөн. 2009-ж. 32 мамл. ЖОЖ, 20 мамл. эмес ЖОЖ болгон. <i>М. Молдалиева, А. Элебесова.</i> [[Категория:3-том, 327-448 бб]]