«ЖАҢЫ КАЛЕДОНИЯ» барагынын кодун көрүү

<b type='title'>ЖАҢЫ КАЛЕДО&#769;НИЯ</b> – Франциянын ээлиги; Тынч океандын түш.-батышындагы аралдар то&shy;бу. <i>Меланезияга</i> кирет. Жаңы Каледония а-н, Луайоте, Пен ж. б. аралдарды камтыйт. Жал&shy;пы аянты 19 миң <i>км</i><sup>2</sup>. Калкы 214,0 миң (2004); негизинен канакилер (меланезиялыктар), о. эле европалыктар, вьетнамдар, индонезиялыктар ж-а полинезиялыктар (3%) да бар. Католицизм

[[File:ЖАҢЫ КАЛЕДОНИЯ89.png | thumb | none]]

ж-а протестантизм диндерин тутат. Расмий ти&shy;ли – француз тили. Адм. борбору – Нумеа ш. Адм.-айм. жактан 3 провинцияга (Түндүк, Түш&shy;түк, Луайоте а.) бөлүнөт. Акча бирдиги – <i>евро</i>. Ж. К. аралы шуру рифтери м-н курчалган; батышында анын уз. 600 <i>км</i>ден ашык. Эң би&shy;йик жери деңиз. деңг. 1628 <i>м</i> (Жаңы Каледония а-нда). Климаты тропиктик. Айлык орт. темп&shy;расы кышында 24–26°С, жайында 20°С. Жыл&shy;дык жаан-чачыны чыгышында 3000 <i>мм</i>, баты&shy;шында 700 <i>мм</i>. Тропиктик ураган болуп турат. Ийне жалбырактуу ж-а сейрек токой, бийик өс&shy;көн өсүмдүктөр мүнөздүү.
<br>Ээликти Франция өкмөтү дайындаган жогор&shy;ку комиссар башкарат. Аралды 1774-ж. Ж. Кук ачып, Шотландиянын байыркы аты м-н (Кале&shy;дония) атаган. 1853-ж. Франция ээлиги деп жа&shy;рыяланган. 1864–96-ж. сүргүнгө айдалчу жер ка&shy;тары пайдаланылган. 1946-ж. Франциянын «де&shy;ңиздеги алыскы аймагы» деген статус алган.
<br>ИДПни киши башына бөлүштүргөндө 14 750 долларды түзөт (2004). ИДПде а. ч.-нын үлүшү 2%тей, ө. ж-ныкы 22,5%, тейлөө чөйрөсүнүкү

[[File:ЖАҢЫ КАЛЕДОНИЯ90.png | thumb | Жаңы Каледония акчасы.]]

[[File:ЖАҢЫ КАЛЕДОНИЯ91.png | thumb | Жаңы Каледониянын ландшафты.]]
72,6%. Экономикасынын негизин тоо-кен ө. ж. түзөт. Никель өндүрүү б-ча дүйнөдө 3-орунда (жалпы запасы 50 млн т); о. эле темир, хром, кобальт, марганец, цинк, коргошун казылып алынат. Металлургия ө. ж., а. ч. сырьёсун иш&shy;тетүүчү, тактай тилүүчү з-ддору, эмерек ф-касы, курулуш материалдар өндүрүштөрү иштейт.
<br>А. ч-нда экон. активдүү калктын 20%и иш&shy;тейт. Негизги а. ч. өсүмдүктөрү: жашылча, мөмө&shy;жемиш, дан өсүмдүктөрү, кокос пальмасы, кофе, ваниль. Уй, чочко, кой асыралат. Азык-түлүк&shy;түн басымдуу бөлүгүн сырттан сатып алат. Жы&shy;лына 3 миң тдай балык кармалат.
<br>Жолунун жалпы уз. 5432 <i>км</i>. Нумеа ш-нда аэро&shy;порт бар. Жыл сайын Ж. К-га 100 миңге жакын

[[File:ЖАҢЫ КАЛЕДОНИЯ92.png | thumb | none]]
чет элдик турист (француздар, япондор, австра&shy;лиялыктар, жаңы зеландиялыктар ж. б.) келет. Никель, рудасы ж. б. экспортко чыгарылып, машина куруу продукцияларын, электр-техни-


ка, азык-түлүктү сырттан алат. Негизги соода шериктештери: Европа союзуна кирген өлкөлөр, Япония, Австралия, Корея Республикасы, Жаңы Зеландия, Сингапур.
1974-ж. никель кенин иштетүүнү жерг. баш&shy;карууга өткөрүүнү талап кылган жалпы элдик көтөрүлүш болгон. 1981-ж. француз өкмөтү Ж. К-га көз каранды эместикти берүүгө убада берген. 1998-ж. майда Нумеа ш-нда Франция&shy;нын премьер-министри Л. Жоспен келишимге кол койгон. 1998-ж. 8-ноябрда референдум (ке&shy;лишимди колдоо б-ча) өткөрүлүп, аны эл толу&shy;гу м-н колдогон. 15–20 жылдын аралыгында Ж. К-нын эгемендүүлүгү акырындап кеңейип, толугу м-н көз каранды эместикке жетише ал&shy;ган. Беш жогорку окуу жайы иштейт.



Ад.: Новая Каледония // Все о странах мира. Атлас справочник. М., 2006.	<i>Р. Карачалова. </i>[[Категория:3-том, 215-326 бб]]