«ДЕКАРТ» барагынын кодун көрүү

'''ДЕКА&#769;РТ''' (Descartes) '''Рене''' (лат. ысмы Картезий; Cartesius) (31.3. 1596, Лаэ, Турень – 11.2.1650, Стокгольм) – француз философу, математик, физик ж-а физиолог, европалык

[[File:ДЕКАРТ66.png | thumb | none]]
рационализмдин негиз са&shy;луучусу, «Ойлоном, демек, бармын» деген формуланын автору. Анын философия&shy;сынын негизин: эки башта&shy;лышка таянган – жан ж-а дене дуализми түзөт. Декарт ма&shy;терияны боштукту ээлеген нерселер ж-а мейкиндик ка&shy;тары эсептеп, ал эми мате&shy;риянын кыймылын нерселердин механикалык орун ко&shy;торуулары деп түшүндүргөн. Негизги философиялык чы&shy;гармалары: «Метод тууралуу ой жүгүртүүлөр» (1637), «Философия башаты» (1644). Декарттын фи&shy;лософиясынын негизин жан м-н дене, «ойлоо&shy;чу» м-н «тулку» (протяженность) түпөзөктөрүнүн (субстанцияларынын) ''дуализми'' түзөт. «Геомет&shy;рия» деген эмгеги (1637) математикага чоӊ жаӊылык алып келген. Декарттын математикага координаталар ыкмасын кийрүүнү сунуш кылы&shy;шы дифференциал ж-а интеграл эсептөөлөрүн түзүүгө негиз болгон. Тегиздиктеги анализдик геометрияга негиз салып, алгебра м-н геометри&shy;янын байланышын аныктаган. Сан огунун жар&shy;дамы м-н рационалдык сандарга геометриялык түшүнүк берген. Геометриялык фигураларды теӊдеме аркылуу ту&shy;юнткан. Математикага «функция» түшүнүгүн киргизип, тамга м-н белгилөөнү ж-а алар м-н болгон амалдын эрежесин өнүктүргөн. Декарттын фи&shy;лософия, математика, физика, физиология ж. б. илим тармактарына кошкон салымы зор.


Чыг.: Рассуждение о методе с приложением: «Диоп&shy;трика», «Метеоры», «Геометрия». М., 1953. Соч.: В 2 т. М., 1989–1994.
[[Category: 3-том, 5-85 бб]]