«ДИАЛЕКТИКАЛЫК МАТЕРИАЛИЗМ» барагынын кодун көрүү

'''ДИАЛЕКТИКАЛЫК МАТЕРИАЛИ&#769;ЗМ''' – «Марк&shy;сизмдин философиялык окуусу ж-а коммунист&shy;тик партиялардын дүйнөгө көз карашы» (совет&shy;тик филос. аныктамадан). Д. м. ж-а анын не&shy;гизги принциптери 19-к-дын 40-жылдарында К. Маркс м-н Ф. Энгельс тарабынан түзүлүп, В. И. Ленин аны андан ары өнүктүргөн. Д. м. бирден-бир жеткилеӊ иштелип чыккан филос. система деп эсептелинген. В. И. Лениндин сөзү м-н айтканда, марксизмдин философиясы – Д. м. немис классикалык философиясына, ай&shy;рыкча, Л. Фейербахтын материализмине, филос. теориянын туу чокусуна жеткен Гегелдин улуу диалектикасына таянган. Табият таануу илим&shy;дери жаатындагы улуу ачылыштар (энергия&shy;нын сакталуу закону, клетканын ачылышы, Дарвиндин эвол. теориясы), коомдук өнүгүүнүн индустриялык баскычка өсүп жетилиши, тары&shy;хый ж-а социалдык изилдөөлөрдүн деӊгээли тур&shy;муш алдыга койгон орчундуу, түпкү болмуш&shy;тук маселелерге жооп бере ала турган жаӊы,
чыныгы ил. теорияны иштеп чыгуу милдети
дүйнөлүк коомдук ой-пикирдин алдына курч коюлган тарыхый чакырык Д. м-ди турмушка алып чыкты,– делет марксизм тарыхынын ба&shy;янында. Д. м. теориясынын ырастоосуна ыла&shy;йык, материя – дүйнөнүн жападан-жалгыз не&shy;гизи, чордону. Ал эми аӊ-сезим болсо, анын касиети. Дүйнөнүн кыймылы ж-а өнүгүшү, Д. м. окуусу көрсөткөндөй, анын ички карама-кар&shy;шылыктарынын натыйжасында, б. а. карама&shy;каршы жактардын биримдиги м-н күрөшү, сан&shy;дык өзгөрүүлөрдөн сапаттык түргө өтүү, тануу&shy;ну тануу (үч баскычтуу өнүгүү: тезис – антите&shy;зис –синтез) сыяктуу бүт баарына жалпы таан&shy;дык мыйзамдардын негизинде жүрүп турат. Д. м-дин предмети жалпылык ж-а жекелик, ма-
ӊыз ж-а көрүнүш, мазмун ж-а форма, бүтүн ж-а бөлүк, себеп ж-а натыйжа, мүмкүндүк ж-а чын&shy;дык, зарылдык ж-а кокустук сыяктуу катего&shy;рияларында ачылат. Д. м-дин эӊ маанилүү принциби – тааным теориясы: жаратылыштын

өнүгүү, өсүү мыйзам ченемдүүлүктөрүнө ойлоо&shy;нун (ой жүгүртүүнүн) өсүп-өнүгүү тенденцияла&shy;рынын дал келишин, болмуш м-н ойломдун мый&shy;замдарынын бипбирдейлигин көрсөтөт.
''Т. Абдылдабеков.'' [[Category: 3-том, 5-85 бб]]