«БЕТА-АЖЫРОО» барагынын кодун көрүү

'''БЕ&#769;ТА-АЖЫРОО''' , � -а ж ы р о о – атом ядросу&shy;нун ичинде нейтрондун (n) протонго (p) же про&shy;тондун нейтронго өзүнөн өзү айлануу процесси. Процесс учурунда ядродон электрон (е<sup>–</sup>) же по&shy;зитрон (е<sup>+</sup>) ж-а электрондук антинейтрино (u<sup>~ </sup>)
же нейт рино (u<sub>''e''</sub>) бөл үнүп чыгат. Б.-а-нун
түрлөрү: 1) э л е к т р о н д у к Б.- а. же:
n�p+�<sup>-</sup>+u<sup>~ </sup>. Мында түзүлгөн ядронун протон
саны (Z) алгачкы ядронун протон санынан бир&shy;ге ашык болот. Мис., <sup>11</sup>''C'' �<sup>11 </sup>''B + e''<sup>– </sup>+ <sup>~ </sup>. �<sup>–</sup>–
6	5	u''e''
ажыроонун жөнөкөй түрүнө эркин нейтрондун ажыроо процесси кирет; 2) п о з и т р о н д у к Б.-а. же �<sup>+ </sup>-ажыроо:
p � ''n + e''
+ u''e'' , мында
түзүлгөн ядронун протон саны (Z) алгачкы яд&shy;ронун протон санынан бирге аз болот. Мис., 11	11	+
6 ''C'' �5
''B + e''
u''e'' 3) э л е к т р о н д у к к а р&shy;м о о процесси, анда ядронун бир протону нейт&shy;ронго айланып, протон саны (Z) бирге азаят: <sup>p</sup><sup>+e</sup><sup>–</sup><sup>�</sup><sup>n+ </sup><sup>u </sup><sup>. </sup><sup>Мис</sup><sup>., </sup>6	3	''e''
<sup>11</sup>''Be + e<sup>–</sup><sup>'' </sup>�<sup>7</sup>''Li'' + u
. Бул про&shy;цесс өзара начар байланыштын натыйжасында
болот. Б.-а-до ядролордун жарым ажыроо мез&shy;гили 10<sup>–2 </sup>с-тан 10<sup>18</sup>
жылга чейин жетет. Ядро&shy;дон учуп чыккан электрондордун энергиясын (�<sup>– </sup>-спектрди) изилдөөдө 1930-ж. Швейцария фи&shy;зиги В. Паули ''нейтрино'' бөлүкчөсүнүн боло&shy;рун болжолдогон. Б.-а теориясын 1934-ж. итал. физик Э. Ферми түзгөн. [[Category: 2-том, 146-225 бб]]