«НИЗАМИ ГЯНЖАВИ» барагынын кодун көрүү

<p><strong data-text-type="type_1_article_title">НИЗАМИ ГЯНЖАВИ </strong>Абу Мухаммед Ильяс ибн Юсуф (1141-ж. чен, Азербейжан, Гянжа ш. - 1209-ж. чен, ошол эле жер) — цзербайжан акыны <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ойчулу. Фарсы тилинде жазган. Лирик катары жашынан эле элге таанылган. Лирикалык жыйнагынын 6 касыйдасы, 116 казалы, 2 кытасы, 30 рубаиси бар бөлүмү бизге жеткен. Негизги чыгармасы - «Хамсе» («Беш китеп»), Буга «Сыркенчи» (1173-80), «Хосров-Ширин» </p><p>(1181), «Лайли-Мажнун» (1188), «Жетикөзөл» (1197), «Искендер-наме» (1203-ж. чен) эпикалык беш дастан кирет. Кезегинде «Беш китеп» чыгыш <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>ына күчтүү таасир тийгизген; инди-фарсы акыны Амир Хосров Дехлеви, А. Навои, А. Жами Н. Г-нин жолун жолдоп бешилтик дастандар жарат-</p><p>[[File:НИЗАМИ_ГЯНЖАВИ_1.jpg|thumb]]кан. «Сыр кенчи» - дидактикалык-<abbr data-short="филос." data-full="философиялык" data-extended="true">философиялык</abbr> дастан. Ал чыгыш <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>ындагы дидактика жанрынын өнүгүш багытын айкындаган. Акын бу дастанда бийлик башындагыларды адилет, карамагындагы калкка камкор ата болууга чакырган. Дастан диний маанайда жазылып, гуманистчил муратты көздөйт. «Хосров-Ширин» - романтикалуу дастан. Мында Хосров шахтын Ширин сулууга деген тунук арзуусу баяндалат. Чыгармада баш каарман иретинде шах эмес, Ширин сулуу көрсөтүлүп, анын образы аял заты азиз касиеттер ээси катары сүрөттөлөт. «Лайли-Мажнун» дастанынын сюжети эски араб уламышынан алынган. «Жети көзөл» Бахрам Гур шах <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү баянга негизделген. Анда Бахрам Гурдун жеңил ойлуу шахзададан бара-бара акылдуу, нары олуттуу, чынчыл, зордук <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> зулумдукка каршы күрөшкөн падышага айланышы көрсөтүлгөн. Соңку «Искендер-наме» дастаны анын <abbr data-short="чыг-лыг" data-full="чыгармачылыг" data-extended="true">чыгармачылыг</abbr>ындагы туташ өнүккөн социалдык утопиянын жеткен чегин айгинелеген. Анын <abbr data-short="чыг-лыг" data-full="чыгармачылыг" data-extended="true">чыгармачылыг</abbr>ы Чыгыш <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Батыштын маданий кенчине баалуу салым кошту. 1947-ж. СССРде Н. Г-нин 800 жылдыгы белгиленип, сөөгү коюлган Кировабад (учурда Гянжа) ш-нда акындын мавзолей үйү ачылган. Н. Г-нин айрым чыгармалары кыргыз тилине которулган. НИЗАМИЕВАбдурашидГумарович[16. 1. 1967- <abbr data-short="ж. т." data-full="жылы туулган" data-extended="true">жылы туулган</abbr>, Ош (азыркы Баткен обл., Лейлек р-ну, Сумбула кыш.] - география <abbr data-short="илимд." data-full="илимдеринин" data-extended="true">илимдеринин</abbr> доктору (2005). Экономика <abbr data-short="илимд." data-full="илимдеринин" data-extended="true">илимдеринин</abbr> кандидаты (1999), доцент (2002). Эмгек жолун 1984-жылдан Ноокат р-нунда № 44 жылкы <abbr data-short="з-д" data-full="завод" data-extended="true">завод</abbr>унда жумушчу болуп иштөөдөн баштаган. Ал 1993-ж. ОшМУну бүтүргөндөн ошод <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>те улук лаборант, окутуучу, доцент, кафедра башчысы, декан (2002-09), ОшТУда окутуучу, улук окутуучу, кафедра башчысы (1996-2001) болуп эмгектенген. 2009- 11-ж. Ош ш-дык мэриясынын эл аралык байланыштарды өнүктүрүү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> инвестицияларды тартуу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> <abbr data-short="к-т" data-full="комитет" data-extended="true">комитет</abbr>ин жетектеген. 2011-жылдан ОшМУда декан. 2008-ж. Анадолу <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>инде (Түркия) билимин жогорулаткан. Аны ЮОдөн ашык <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> эмгеги (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> 2 монография, 6 окуу китеби) бар; негизинен <abbr data-short="Кырг-н" data-full="Кыргызстан" data-extended="true">Кыргызстан</abbr>дын туризм тармагынын географиясын <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> экономикасын изилдөөгө арналган. КРдин билим берүүсүнүн отлйчниги. Ардак грамота <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> дипломдор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> сыйланган.</p><p>Эмг.: Рекреационный комплекс Кыргызстана: реалии и перспективы. Б., 1998; Туризм Кыргызстана: Социально-экономические аспекты. Ош, 2005; Маркетинг туризма: Основы теории и практики. Ош, 2006; Туризм негиздери. Окуу куралы. Ош, 2010.</p>

[[Category:5-том,_501-600_бб]]