«НЕОЛОГИЗМДЕР» барагынын кодун көрүү

<p><strong data-text-type="type_1_article_title">НЕОЛОГИЗМДЕР </strong><em>(нео...</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="гр." data-full="грекче" data-extended="true">грекче</abbr> 16еоз - сөз) - 1) коомдук турмуштагы ар кандай зарылчылыктан улам пайда болгон жаңы сөздөр. Алар жалпы тилдик <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> автордук (жеке стилдик) деп бөлүнөт. Жалпы тилдик Н. жаңы чыккан затты же көрүнүштү атоо зарылчылыгына байланыштуу пайда болот (<abbr data-short="мис." data-full="мисалы" data-extended="true">мисалы</abbr>, мониторинг, инновация, сайт ж. б.) да, тилде толук өздөштүрүлгөн соң Н. болуудан калат. Автордук Н. көбүнчө стилдик максатта чыгарылып, контексттен сырткары дээрлик колдонулбайт <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> анча кеңири тарала албайт. Н. тилде өнүмдүү моделдер <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> же мурдатан бар үлгүгө салынып да жасалат: баттама - вклейка (бас+ма=басма, жаз+ма= =жазма), тааным - познание (ал+ым=алым, бер+ым=берим); 2) к ө р к ө м <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>та-Н. адабий тилди байытуучу, өркүндөтүүчү булактардан болуп эсептелет. Ошондуктан жазуучулар чыгармаларында Н-ди кеңири колдонушат. Н. сөздөр көркөм <abbr data-short="ад-т" data-full="адабият" data-extended="true">адабият</abbr>та каармандардын интеллектуалдык деңгээлин, кесибин, жекече мүнөзүн ачып берүү <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жазуучунун тил <abbr data-short="мад-т" data-full="маданият" data-extended="true">маданият</abbr>ын байытат. Н. жаңы түшүнүктөр, туюнтмалар аркылуу гана эмес, эски сөздөрдүн жаңы мааниге ээ болуусунун негизинде да курулушу мүмкүн. <abbr data-short="Мис." data-full="Мисалы" data-extended="true">Мисалы</abbr>, «борбор» деген сөз мурда кыргыз элинин улуттук оюну болгон ордонун дал ортосуна коюлган тыйын турган жерге карата айтылчу. Кийин бул сөз «борбор шаар» деп жаңы мааниге өттү. Ар мезгилдин өзүнүн Н. сөздөрү бар. Азыр экономикага, компьютерге, техникага, саясатка байланыштуу көп жаңы сөздөр тилибизге улам-улам кирип жатат. Н. кыргыз тилинде жазылган <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> эмгектерде, монографияларда арбын учурайт. Жаңы <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> түшүнүктөрдү, туюнтмаларды, аныктамаларды берүүдө Н-ди колдонуу зарыл.</p>

[[Category:5-том,_501-600_бб]]