«МУХАММЕД КЫРГЫЗ» барагынын кодун көрүү

<p><strong data-text-type="type_1_article_title">МУХАММЕД КЫРГЫЗ - </strong>16-к-дын 1-жарымындагы кыргыз уруулар бирикмесинин башчысы. <em>Моголстандын</em> тарыхына байланыштуу <em>Мухаммед Хайдардын</em> эмгегинде (к. <em>«Тарих-и Рашиди»)</em> эскерилет. Могол ханы <em>Султан Саидди </em>колдоп, эмир Абу Бакрдан Кашкарды бошотууга жардам берген (май-июнь, 1514) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өз алдынча Жаркентке жүрүш жасаган (июнь-июль). М. К-дын жардамы <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Кашкардын тагына отурган Султан Саид хан ага көптөгөн олжо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> белектерди тартуулап узаткан. Кайтып келгенден кийин Моголстандагы кыргыздарды өзүнө баш ийдирип, кийинки жылы Түркстан, Ташкент, Сайрамга бир нече жолу талоончул жортуул уюштурган. М. К-дын күчтөнө баштаганын көргөн Султан Саид хан аны алсыздандырууга аракет кылган. Ал Түркстан ш-нын башчысы Күчүм (Кучкунжи) хандын уулу Абдылда (Абдаллах) султанды туткунга алып, кайра уруксатсыз бошотконун шылтоолоп, 1517-ж. июнь-июль айында Барскон ашуусу аркылуу Ысык-Көлдүн жээгиндеги кыргыздарды чапкан. М. К-ды туткунга алып, 15 жылдык абакка кескен. Бирок уулу Абд ар-Рашидди кыргыздарга хан көтөрүүнү көздөп, 1521/22-ж. М. К-ды абактан бошотуп, аны «кыргыздардын эмири» катары кайрадан тааныйт. Ага карабай кыргыздар моголдорго каршы күрөшүн токтоткон эмес, ошондуктан 1524-ж. кийин Султан Саид хан М. К-ды өзбектерге (казак) жардам кылды деген шылтоо <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> экинчи жолу туткунга алган. Туткундан Султан Саид хан өлгөндөн кийин бошонгон. Маалыматтардын жетишсиздигине байланыштуу <em>Б. Солтоноев,</em> М. К. <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> <em>кыргыз санжырасындагы Тагай бий</em> бир киши болушу мүмкүн деп болжолдогон.</p><p>Ад.: <em>Мухаммед Хайдар Дулати, Тарик.-и</em> Рашиди. А., 1999; <em>Турганбаев Э.</em> Мухаммед Кыргыздын теги Долон бийби//Кыргызстан тарыхынын маселелери. 2006. № 4.</p>

[[Category:5-том,_401-500_бб]]