КУЛАК 1

КУЛАК м е д и ц и н а д а – омурткалуу жаныбардын, адамдын угуу жана тең салмактуулукту сактоо органы. Сырткы, ортонку жана ички К. болуп бөлүнөт. Сырткы К. калкандан жана угуу өткөөлүнөн турат. Угуу өткөөлүнүн уз. 2,5 смче, кемирчек жана сөөк бөлүгүнөн туруп, чыкый сөөгүнө кирет. Угуу түтүгүнүн терисинде майда түктөр жана кулку иштеп чыгуучу без болот. К. калканы абадагы үн толкундарын тозуп алып, угуу өткөөлүнө жиберет. Үн толкундары угуу өткөөлүнүн түбүндөгү тарсылдак жар­гагына урунуп, аны дирилдетип, кыймылга келтирет. Тарсылдак жаргагы сырткы К-ты ортонку К-тан бөлөт. Ортонку К. тарсылдак, евста хий түтүгү жана упчу сымал урчуктан турат. Тарсылдак жаргак артындагы тарсылдак көңдөйүндө уктуруучу сөөкчөлөр – балкача, дөшүчө, үзөнгүчө жайгашкан. Ички К. баш сөөктүн ичине кирип турган чыкый сөөгүнүн тереңинен орун алган. Ал үлүл сымал болуп, татаал түзүлүштө жана суюктук менен толгон. Анда мейкиндикте денени тең салмактуулукта сактоочу вестибюль аппараты жайгашкан. Үлүлдө сезгич угуу клет­калары бар. Ал клеткаларга К. калканы, сырт­кы өткөөл, тарсылдак жана угуу сөөкчөлөрү үн толкундарын өткөрөт. Андан угуу нерви аркылуу мээ кыртышына берилет. К. физиол. жактан үн өткөрүүчү (К. калканы, сырткы угуу өткөөлү, тарсылдак, лабиринт суюктугу) жана үн кабыл алгыч (угуу нерви, борб. өткөргүч жана мээ кыртышынын бөлүгү) аппаратка бөлүнөт.

Кулак: 1–кулак калканы ; 2 – сырткы угуу өткөөлү; 3 – балкача; 4 – дөшүчө; 5–ж арым тегерек канал; 6 –үзөңгүчө; 7 –үлүлдүн босогосу; 8 – үлүл; 9 –евстахий түтүгү; 10 – тарсылдак көңдөйү; 11 – тарсылдак.