КАРА ДАРЫ

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
07:04, 30 Сентябрь (Аяк оона) 2025 карата vol4>KadyrM тарабынан жасалган версия
(айырма) ← Мурунку нускасы | Соңку нускасы (айырма) | Жаңыраак нускасы → (айырма)
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү

КАРА ДАРЫ – жарылуучу зат. Ал 75% калий нитратынын аралашмасынан, 13% жыгач кө­мүрүнөн ж-а 12% көмүрдөн турат. Ар бир ингре­диент алгач майдаланат, анан аралаштырылат ж-а алынган аралашма нымдалып, дагы бир жолу майдаланат. Алынган масса белгилүү өл­чөмгө чейин ныкталып, анан кургатылат. Жа­рылуу учурунда күйбөй калган күкүрттүн ж-а жыгач көмүрүнүн калдыгы кошулуп, жарылуу­дан кийинки түтүндү пайда кылат. К. д. 10-к-га чейин кытайлар м-н арабдарга белгилүү болгон.
Ал эми Европада 14-к-дан баштап, 1904-ж. че­йин согуштук иш-аракеттерде колдонулган. Азыр К. д. дээрлик колдонулбайт.