«КОЗУ КӨРПӨШ-БАЯН СУЛУУ»

«КОЗУ КӨРПӨШ-БАЯН СУЛУУ» – казак эли­нин лирика-эпикалык дастаны. Анын бир ва­рианты 1812-ж. башкыр тилинде чыккан. Ка­зактарда поэманын 16дан ашуун варианты бар. Дастан 19-к-да Жөжө ж-а Жанак деген казак ырчыларынын айтуусунда эл арасына тараган. 19-к-дын 2-жарымында академик В. В. Радлов жазып алып (1870), немис ж-а орус тилдеринде бастырган. Ал анын көп томдуу эмгектеринин 3-томунда орун алган. Кийинчерээк Петербург ун-тинин проф. И. Н. Березин жазып алып (1876), «Түрк хрестоматиясы» деген эмгегинде жарыялаган. Эпосто 90 миң жылкылуу Кара­бай 83 жашка келгенде, Баян аттуу кыздуу бол­гону айтылат. Ал Сарыбай м-н бел куда болот,

бирок ал өлгөндөн кийин Карабай кызын же­тим балага бергиси келбей, башка жакка көчүп жөнөйт. Жолдо Бетпак талаага туш келип, мал­жаны кырыла турган болгондо Кодар аттуу сыйкырчы жигит кудук казып, суу чыгарып, Карабайды кырсыктан сактап калат. Ал ыраа­зычылыгын билдирип, Баянды ага бермекчи болот. Козу Көрпөш Баянды издеп келип, Ко­дардын колунан каза табат. Поэма татар, ал­тай, ногой, кыргыз элдеринде да айтылат. КР УИАнын Кол жазмалар фондусунда дастандын төрт варианты (Б. Алыкулов айткан вариант­тан тараган деп эсептелет) сакталып турат.

Ад.: Кыргыз адабиятынын тарыхы. 3-том. Б., 2002.