КАН-ТОО
КАН-ТОО , К а н - Т е ң и р – Борб. Теңир-Тоодогу бийик чоку. Кан-Теңир тоо тоомунда, Жеңиш чокусунан 18 км түн. тарапта. Бийикт. 6995 м. Чоку шуштугуй. Капталдары тик (түш. боору 60°ка, түн. жагы 40–45°ка чейин). Төмөн жагы күңүрт акиташ тегинен, жогору жагы тунук мрамордон турат. Дээрлик кар-мөңгү м-н капталган, өтө тик капталдарында гана кар токтобой, тоо тектер ачылып жатат. Капталдарындагы мөңгүлөр Түш. ж-а Түн. Эңилчек мөңгүлөрүнө кошулат. Чоку жерг. элге эчактан белгилүү. Алыстан көрүнгөн кар-мөңгүлүү чокуну кыргыздар К.-Т., казактар Олуя-Чоку деп аташкан. 1755-, 1780-ж. Оренбургда түзүлгөн карталарда
ал К.-Т. («гора Хан») деп аталган. 1900-ж. Сары- Жаз аймагын изилдеген венгр илимпозу Д. Алмаши Хан-Теңир чокусунун жерг. аты К а н - Т о о деп белгилеген. Ад-ттарда ороним кан, канга окшош кызыл деген мааниден келип чыккан деген пикирлер айтылат. Чындыгында анын аты тоонун (чокунун) өтө бийиктигинен келип
чыгып, «тоолордун каны» (падышасы) деген түшүнүктү туюндурарын көп илимпоздор (Мурзаев Э. М., Өмүрзаков С. Ө. ж. б.) далилдеген.
Чокуга алгач 1931-ж. 10-сентябрда М. Т. Погребецкий жетекчилик кылган украиналык альпинисттер чыккан. О. эле к. Кан-Теңир тоо тоому.
А. Осмонов.