КИЧИ АЛАЙ КЫРКА ТООСУ

КИЧИ АЛАЙ КЫРКА ТООСУ Түштүк Теңир-Тоо­до, Алай кырка тоосунун тармагына кирет. Ноокат районунун аймагында. Исфайрам-Сай ж-а Ак-Буура сууларынын аралыгында батыштан чыгышты карай 78 кмге созулуп жатат. Туура­сы 20 км. Орточо бийиктиги 4600 м, эң бийик жери 4933 м (Уларлы чокусу). Тоонун батышы Кичи Алай, чыгышы (Чөгөм ж-а Коргон сууларынан тартып Ак-Буурага чейин) Олокон-Тоо деп ата­лат. Кичи Алайдын кыры аска-зоокалуу, мөң­гүлүү (Тегирмеч, Гезарт, Агарт, Карагой, Каш­ка-Суу ж. б.); мөңгүнүн этегинде көл көп кезде­шет. Олокон-Тоодо мөңгү жокко эсе. Тоонун түштүк капталдары Кичи Алай өрөөнүн карай тик түшөт, кокту-колоттуу, терең капчыгайлуу. Түндүк капталдары жазы, Кербен – Көк-Жар, Ноокат өрөөндөрүн карай жантайыңкы. Түндүк капта­лында узундугу 20–25 м келген Жоожатты (бийиктиги 4048 м), Ярунтуз (3670 м), Жузан (3273 м), Ал­тын-Казык (3328 м) тоолору кеңдик багытында созулуп жатат. Батыш бөлүгү гранит-диорит, гранит, сиенит-диорит интрузия тектеринен, чы­гыш жапыз бөлүгү сланец, кумдук, катмарлан­ган кремний, диабаз, акиташ теги, кремнийлүү сланец, алевролит тоо тектеринен турат. Таш көмүр ж. б. кендер бар. Тоодон Исфайрам-Сай, Ак-Буура сууларынын куймалары, Абшыр-Сай, Араван-Сай суулары башталат. Түштүк капталда­рына талаа ж-а сейрек токой-бадалдуу-шалбаа­луу талаа, түндүк капталдарына талаа ж-а шал­баалуу талаа (2300 мге чейин), өскүлөң чөптүү шалбаа, бадалдуу арча токой (2300–3000 м), суб­альп ж-а альп шалбаасы (3000–3400 м), андан жогорку гляциалдык-нивалдык ландшафт ал­кактары мүнөздүү. Чарбачылыкта жайыт, жа­пыз бөлүктөрү чабынды катары пайдаланылат. 2500 м бийикте, Мазар өрөөнүндө КР УИАнын Арча токоюн изилдөө илимий станциясы бар.