КЕНТАШТУУ АЙМАК

КЕНТАШТУУ АЙМАК – ири тектоникалык түзүлүш­төрдө (антиклинорий, синклинорий, ортоңку массив, калкан, синеклиза, терең жарака ж. б.) кездешүүчү, бир түрдүү генезистеги, бир же бир нече кенташ кендери орун алган аймак. Бир топ кенташтуу аймак биригип, к е н т а ш т у у п р о в и н­ц и я н ы түзөт. Бүктөлүүлөр кездешкен жерде­ги тектоникалык терең жаракалар м-н байланышта болуп, узатасынан созулган кенташ к у р ч о о­ с у н а айланат. Курчоонун узундугу миңдеген кмге, туурасы жүздөгөн кмге жетет. Эгерде аймак ка­баттуу түзүлүшкө ээ болуп, өтө зор аянтты ээлеп жатса к е н т а ш б а с с е й н и деп аталат (мисалы, Кривой Рог темир кендүү бассейни). Кенташтуу аймак пайда болуу мезгилине, геологиялык түзүлүш өзгөчөлү­гүнө, тектоникалык процесстерге байланыштуу кенташ­туу райондорго, талааларга, зоналарга бөлүнөт. Бири-биринен геологиялык түзүлүш, географиялык чөйрөсү м-н айырмаланган, бирдей формацияда, физика-химиялык шартта пайда болгон, курамы бирдей кенташ­тан топтолгон аймак к е н т а ш т у у р а ­й о н делет. Ал эми бирдей геологиялык түзүлүштөгү, бир мезгилде пайда болгон, бири-бирине жа­кын жайгашкан кенташтардын чогундусу к е н ­т а ш т а л а а с ы н түзөт. Кенташ талаалары геологиялык түзүлүшүнө, генезисине жараша төмөнкү топторго бөлүнөт: магма кендери, скарн кенде­ри, пегматит кендери, гидротермдүү кендер, метаморфизм кендери, стратиформдуу кендер. Курамында кенташ минералдары кездешкен та­рамчалар, линзалар, уюктар ж. б. созулуп жат­кан тоо тектер тилкеси к е н т а ш з о н а с ы деп аталат.