КЕТОНДОР: нускалардын айырмасы
vol4>KadyrM No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КЕТОНДОР</b> – углеводороддордун эки радикалы | <b type='title'>КЕТОНДОР</b> – углеводороддордун эки радикалы м-н байланышкан карбонил тобу С=О бар органикалык бирикмелер '''R – C – R–.''' Радикалдын табиятына карата алифаттык, алициклдүү, ароматтык ж-а гетероциклдүү болуп бөлүнөт. Алифаттык кетондордун төмөнкү молекулалуу өкүлдөрү жагымдуу жыт­туу, түссүз суюктуктар. Суу м-н жакшы арала­шат. Кетондордун молекулалык салмагынын өсүшү м-н сууда эригичтиги төмөндөйт. Ири молекулалуу өкүл­дөрү – катуу заттар. Бардык өкүлдөрү органикалык эрит­кичтерде жакшы эришет ж-а өздөрү да – эрит­кичтер. Кетондор негизинен экинчилик спирттерди ка­тализатордун таасири астында дегидрлөө же окстендирүүдөн Н<sub>3</sub>С– СН(ОН) – СН<sub>3 </sub>– СН<sub>3</sub>– СО –СН<sub>3</sub>+Н<sub>2 </sub>СН<sub>3</sub>– СНОН – СН<sub>3</sub>+[О] – СН<sub>3 </sub>– СО –СН<sub>3</sub>+Н<sub>2</sub>О, карбон кислоталарынын туздарын ысы­тып ажыратуудан (RСОО)<sub>2</sub>Са | ||
м-н байланышкан карбонил тобу С=О бар | {| class="wikitable" | ||
|+ | |||
! | |||
карата алифаттык, алициклдүү, ароматтык ж-а гетероциклдүү болуп бөлүнөт. Алифаттык | ! | ||
окстендирүүдөн Н<sub>3</sub>С– СН(ОН) – СН<sub>3 </sub>– СН<sub>3</sub>– СО | ! | ||
! | |||
|- | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|} | |||
R<sub>2</sub>СО + СаСО<sub>3</sub> | |||
| 20 сап: | 36 сап: | ||
<p align='right'><i type='author'>Ж. Медетбекова.</i></p> | <p align='right'><i type='author'>Ж. Медетбекова.</i></p> | ||
[[Категория:4-том, 257-306 бб]] | [[Категория:4-том, 257-306 бб]] | ||
11:40, 16 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
КЕТОНДОР – углеводороддордун эки радикалы м-н байланышкан карбонил тобу С=О бар органикалык бирикмелер R – C – R–. Радикалдын табиятына карата алифаттык, алициклдүү, ароматтык ж-а гетероциклдүү болуп бөлүнөт. Алифаттык кетондордун төмөнкү молекулалуу өкүлдөрү жагымдуу жыттуу, түссүз суюктуктар. Суу м-н жакшы аралашат. Кетондордун молекулалык салмагынын өсүшү м-н сууда эригичтиги төмөндөйт. Ири молекулалуу өкүлдөрү – катуу заттар. Бардык өкүлдөрү органикалык эриткичтерде жакшы эришет ж-а өздөрү да – эриткичтер. Кетондор негизинен экинчилик спирттерди катализатордун таасири астында дегидрлөө же окстендирүүдөн Н3С– СН(ОН) – СН3 – СН3– СО –СН3+Н2 СН3– СНОН – СН3+[О] – СН3 – СО –СН3+Н2О, карбон кислоталарынын туздарын ысытып ажыратуудан (RСОО)2Са
R2СО + СаСО3
ж. б. жолдор м-н алынат. К-дун хим. активдүүлүгү альдегиддерден начар. Алардын реакцияга жөндөмдүүлүгү молекулада карбонил тобунун болушу м-н түшүндүрүлөт. Карбонил тобу кошуп алуу ж-а кычкылтектин атомунун башка атомго орун алмашуу реакциясына кирет. О. эле натрий бисульфити NаHSО3, хлороформ СНС13
ж. б. м-н оңой кошулат. К. өз ара кошулуу реакциясына (альдолдук конденсация), суутекти кошуп алуу реакциясына да активдүү кирет.
RCOR, --. R CHOH. К. техникада эриткич,
орг. заттарды синтездөөдө баштапкы зат катары кеңири колдонулат.
Ад.: Нейланд О. Я. Органическая химия. М., 1990;
Адылов С. А. Органикалык химия. Б., 1991.
Ж. Медетбекова.