КАТУУЛУК: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КАТУУЛУК</b> ф и з и к а д а – материалдын бе­кемдигин ж-а ийилгичтигин мүнөздөөчү | <b type='title'>КАТУУЛУК</b> ф и з и к а д а – материалдын бе­кемдигин ж-а ийилгичтигин мүнөздөөчү механикалык касиет. 1) Катуулук изилденүүчү материал бетине ша­рикти матыруу же учтуу призма аркылуу из калтыруу жолу м-н аныкталат. Катуулукту аныктоо­до бир канча ыкмалар белгилүү. Виккерс (англиялык аскер-өндүрүш концерни «Виккерс») ыкмасын­да стандарт өлчөмдө жасалган алмаз пирами­дасынын учтуу учун бети жылмаланган нерсеге матырып басуу күчүнүн 1 <i>мм</i><sup>2 </sup>аянтка из (так) калтырышы аркылуу катуулук аныкталат. Швед ин­женери Ю. А. Бринеллдин ыкмасы боюнча катуулук ша­риктин басуу күчүнүн, шарик калтырган издин аянтына болгон катышы аркылуу, америкалык метал­лург С. П. Роквеллдин ыкмасы боюнча катуулук шарик­тин же призманын басуу күчүнүн пайда болгон издин тереңдигинин бийиктигине болгон каты­шы аркылуу аныкталат. Минералогияда катуулук Моос шкаласы боюнча эсептелет; 2) конструкциялык элементтин деформацияга (созуу, ийүү, толгоо ж. б.) кар­шылык көрсөтүүсү, ал материалдын кесилиши­нин геометриялык мүнөздөмөсүнө ж-а физикалык касиетине (серпилгичтүүлүк модулуна) көз каранды. | ||
[[Категория:4-том, 154-203 бб]] | [[Категория:4-том, 154-203 бб]] | ||
09:43, 10 Декабрь (Бештин айы) 2025 -га соңку нускасы
КАТУУЛУК ф и з и к а д а – материалдын бекемдигин ж-а ийилгичтигин мүнөздөөчү механикалык касиет. 1) Катуулук изилденүүчү материал бетине шарикти матыруу же учтуу призма аркылуу из калтыруу жолу м-н аныкталат. Катуулукту аныктоодо бир канча ыкмалар белгилүү. Виккерс (англиялык аскер-өндүрүш концерни «Виккерс») ыкмасында стандарт өлчөмдө жасалган алмаз пирамидасынын учтуу учун бети жылмаланган нерсеге матырып басуу күчүнүн 1 мм2 аянтка из (так) калтырышы аркылуу катуулук аныкталат. Швед инженери Ю. А. Бринеллдин ыкмасы боюнча катуулук шариктин басуу күчүнүн, шарик калтырган издин аянтына болгон катышы аркылуу, америкалык металлург С. П. Роквеллдин ыкмасы боюнча катуулук шариктин же призманын басуу күчүнүн пайда болгон издин тереңдигинин бийиктигине болгон катышы аркылуу аныкталат. Минералогияда катуулук Моос шкаласы боюнча эсептелет; 2) конструкциялык элементтин деформацияга (созуу, ийүү, толгоо ж. б.) каршылык көрсөтүүсү, ал материалдын кесилишинин геометриялык мүнөздөмөсүнө ж-а физикалык касиетине (серпилгичтүүлүк модулуна) көз каранды.