ИНДУКЦИЯЛУУЛУК: нускалардын айырмасы
м (2 версия) |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>ИНДУКЦИЯЛУУЛУК</b> – электр тизмегинин маг­ниттик касиетин мүнөздөөчү | <b type='title'>ИНДУКЦИЯЛУУЛУК</b> – электр тизмегинин маг­ниттик касиетин мүнөздөөчү физикалык чоңдук. Кон­тур аркылуу өткөн ток анын айланасында маг­нит талаасын пайда кылат. Контурду кесип өтүүчү магниттик агым Ф электр тогуна I түз пропорциялаш: Ф=LI. Пропорциялаштык коэффициенти L – индукциялуулук же контурдун <i>өздүк индукция­сынын</i> коэффициенти деп аталат. Индукциялуулук контурдун чоң­дугуна ж-а анын геометриялык формасына, ошондой эле чөйрө­нүн магниттик өткөрүмдүүлүгүнө көз каранды. Индукциялуулук бирдиктердин эл аралык системасында (СИ) генри (<i>Гн</i>) м-н ченелет, ал эми СГС системасын­да индукциялуулук узундук ченине ээ. Ошондуктан индукциялуулук бирди­ги сантиметр м-н өлчөнөт (1 <i>Гн</i>=10<sup>9 </sup><sup><i>см</i>). индукциялуулук ар­кылуу контурдагы ток өзгөргөндө андагы пай­да болуучу өздүк индукциянын ЭКК төмөнкүчө</sup> <sup>туюнтулат: ε = −<i>L ∆I</sup> | ||
өтүүчү магниттик агым Ф электр тогуна I түз | <sup>∆</sup>t ∆I</i> , мында – ∆<i>t</i> ток күчүнүн өзгөрүү ылдамдыгы. Индукциялуулук токтун магнит талаасынын энергиясын аныктайт: W=LI<sup>2</sup>/2 <sub>/2</sub>. Бул формуланы механикадагы нерсенин кинетика­лык энергиясы м-н салыштыруудан, массанын электр-динамикалык окшоштугу индукциялуулук экени көрүнүп турат. Демек, индукциялуулук – токтун инерциялык касиетин аныктоочу чоңдук. Индукциялуулукту көбөйтүү үчүн темир өзөкчөлүү чыгырыктар колдонулат. | ||
пропорциялаш: Ф=LI. Пропорциялаштык | |||
<sup>туюнтулат: ε = −<i>L ∆I</sup> | |||
<sup>∆</sup>t | |||
∆I</i> | |||
, мында – | |||
∆<i>t</i> | |||
ток күчүнүн | |||
өзгөрүү ылдамдыгы. | |||
<sub>/2</sub>. Бул формуланы механикадагы нерсенин кинетика­лык энергиясы м-н салыштыруудан, массанын электр-динамикалык окшоштугу | |||
[[Категория:3-том, 544-607 бб]] | [[Категория:3-том, 544-607 бб]] | ||
09:11, 26 Август (Баш оона) 2025 -деги абалы
ИНДУКЦИЯЛУУЛУК – электр тизмегинин магниттик касиетин мүнөздөөчү физикалык чоңдук. Контур аркылуу өткөн ток анын айланасында магнит талаасын пайда кылат. Контурду кесип өтүүчү магниттик агым Ф электр тогуна I түз пропорциялаш: Ф=LI. Пропорциялаштык коэффициенти L – индукциялуулук же контурдун өздүк индукциясынын коэффициенти деп аталат. Индукциялуулук контурдун чоңдугуна ж-а анын геометриялык формасына, ошондой эле чөйрөнүн магниттик өткөрүмдүүлүгүнө көз каранды. Индукциялуулук бирдиктердин эл аралык системасында (СИ) генри (Гн) м-н ченелет, ал эми СГС системасында индукциялуулук узундук ченине ээ. Ошондуктан индукциялуулук бирдиги сантиметр м-н өлчөнөт (1 Гн=109 см). индукциялуулук аркылуу контурдагы ток өзгөргөндө андагы пайда болуучу өздүк индукциянын ЭКК төмөнкүчө туюнтулат: ε = −L ∆I ∆t ∆I , мында – ∆t ток күчүнүн өзгөрүү ылдамдыгы. Индукциялуулук токтун магнит талаасынын энергиясын аныктайт: W=LI2/2 /2. Бул формуланы механикадагы нерсенин кинетикалык энергиясы м-н салыштыруудан, массанын электр-динамикалык окшоштугу индукциялуулук экени көрүнүп турат. Демек, индукциялуулук – токтун инерциялык касиетин аныктоочу чоңдук. Индукциялуулукту көбөйтүү үчүн темир өзөкчөлүү чыгырыктар колдонулат.