ИНДУКЦИЯЛУУЛУК

ИНДУКЦИЯЛУУЛУК – электр тизмегинин маг­ниттик касиетин мүнөздөөчү физикалык чоңдук. Кон­тур аркылуу өткөн ток анын айланасында маг­нит талаасын пайда кылат. Контурду кесип өтүүчү магниттик агым Ф электр тогуна I түз пропорциялаш: Ф=LI. Пропорциялаштык коэффициенти L – индукциялуулук же контурдун өздүк индукция­сынын коэффициенти деп аталат. Индукциялуулук контурдун чоң­дугуна ж-а анын геометриялык формасына, ошондой эле чөйрө­нүн магниттик өткөрүмдүүлүгүнө көз каранды. Индукциялуулук бирдиктердин эл аралык системасында (СИ) генри (Гн) м-н ченелет, ал эми СГС системасын­да индукциялуулук узундук ченине ээ. Ошондуктан индукциялуулук бирди­ги сантиметр м-н өлчөнөт (1 Гн=10^{9 см). индукциялуулук ар­кылуу контурдагы ток өзгөргөндө андагы пай­да болуучу өздүк индукциянын ЭКК төмөнкүчө туюнтулат: ε = −L ∆I∆}t ∆I , мында – ∆t ток күчүнүн өзгөрүү ылдамдыгы. Индукциялуулук токтун магнит талаасынын энергиясын аныктайт: W=LI²/2 _/2. Бул формуланы механикадагы нерсенин кинетика­лык энергиясы м-н салыштыруудан, массанын электр-динамикалык окшоштугу индукциялуулук экени көрүнүп турат. Демек, индукциялуулук – токтун инерциялык касиетин аныктоочу чоңдук. Индукциялуулукту көбөйтүү үчүн темир өзөкчөлүү чыгырыктар колдонулат.