КУДАЯН: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КУДАЯН</b> Сарысейит уулу, Кудаян хан ( | <b type='title'>КУДАЯН</b> Сарысейит уулу, Кудаян хан (туулган жылы белгисиз – болжол менен 1683–1684-жылдар, [[Фергана өрөөнү]]) – 17-кылымдын 70–80-жылдарында кыргыздарды баш­карган хан. [[Сарыбагыш]] уруусунан чыккан [[Манап бий|Ма­нап бий]]дин тукуму. Сарысейиттин [[Үчүкө]], [[Түлкү]]<i>,</i> Кудаян, Эрдене аттуу 4 уулу болгон. Кыргызды аде­генде Үчүкө, Түлкү бийлеп, алар [[Жаңыл мырза]] колдуу болуп өлгөндө, кыргыздын [[багыш]] уруу­сунан Калматай, Көкүмдүн уулу Кантейиштер ж. б. кеңешип, Кудаянды хан көтөрүшкөн. Кудаян баш­карган мезгил оор заманга туш келген. Калмак­тардын кысымына туруштук бере албай, кыр­гынга учураган кыргыздар Ферганага сүрүлгөн [кара: [[Жуңгар хандыгы]] (1635–1758)<i>,</i> [[Кыргыз-калмак (ойрот) согуштары|Кыргыз-кал­мак (ойрот) согуштары]] (17–18-к.)]. Элдин ба­шынан өткөн оор кыйынчылыктар Кудаян хандын текеберлигине, жөндөмсүздүгүнө байланышкан. Айрым маалыматтарда Үчүкө, Түлкү өлгөндө Кудаян 10–12 жашар бала экендиги, анын тукуму азыркыга чейин Оро-Төбө, Хожентте турганы жөнүндө айтылат. Кийинки изилдөөлөр боюнча [[Кочкор]], [[Кетмен-Төбө|Кет­мен-Төбө]], [[Талас]] өрөөнүндөгү сарыбагыштын то­голок (томолок) уруусу өзүлөрүнүн түпкү ата­сын Кудаян деп таанышат. | ||
болжол менен | |||
10–12 жашар бала экендиги, анын тукуму азыркыга чейин Оро-Төбө, Хожентте турганы жөнүндө айтылат. Кийинки изилдөөлөр | |||
Ад.: <i>Абрамзон С. М</i>. Кыргыз жана Кыргызстан тарыхы боюнча тандалма эмгектер. Б., 1999; <i>Солто­ноев Б.</i> Кызыл кыргыз тарыхы. Т. 1.. Б., 1993; <i>Сыды­ков О.</i> Кыргыз санжырасы. Ф., 1990. | Ад.: <i>Абрамзон С. М</i>. Кыргыз жана Кыргызстан тарыхы боюнча тандалма эмгектер. Б., 1999; <i>Солто­ноев Б.</i> Кызыл кыргыз тарыхы. Т. 1.. Б., 1993; <i>Сыды­ков О.</i> Кыргыз санжырасы. Ф., 1990. | ||
монографиясы бар. | монографиясы бар. | ||
<i type="author">Э. Турганбаев.</i> | |||
[[Категория:4-том, 547-596 бб]] | [[Категория:4-том, 547-596 бб]] | ||
10:18, 5 Февраль (Бирдин айы) 2026 -га соңку нускасы
КУДАЯН Сарысейит уулу, Кудаян хан (туулган жылы белгисиз – болжол менен 1683–1684-жылдар, Фергана өрөөнү) – 17-кылымдын 70–80-жылдарында кыргыздарды башкарган хан. Сарыбагыш уруусунан чыккан Манап бийдин тукуму. Сарысейиттин Үчүкө, Түлкү, Кудаян, Эрдене аттуу 4 уулу болгон. Кыргызды адегенде Үчүкө, Түлкү бийлеп, алар Жаңыл мырза колдуу болуп өлгөндө, кыргыздын багыш уруусунан Калматай, Көкүмдүн уулу Кантейиштер ж. б. кеңешип, Кудаянды хан көтөрүшкөн. Кудаян башкарган мезгил оор заманга туш келген. Калмактардын кысымына туруштук бере албай, кыргынга учураган кыргыздар Ферганага сүрүлгөн [кара: Жуңгар хандыгы (1635–1758), Кыргыз-калмак (ойрот) согуштары (17–18-к.)]. Элдин башынан өткөн оор кыйынчылыктар Кудаян хандын текеберлигине, жөндөмсүздүгүнө байланышкан. Айрым маалыматтарда Үчүкө, Түлкү өлгөндө Кудаян 10–12 жашар бала экендиги, анын тукуму азыркыга чейин Оро-Төбө, Хожентте турганы жөнүндө айтылат. Кийинки изилдөөлөр боюнча Кочкор, Кетмен-Төбө, Талас өрөөнүндөгү сарыбагыштын тоголок (томолок) уруусу өзүлөрүнүн түпкү атасын Кудаян деп таанышат.
Ад.: Абрамзон С. М. Кыргыз жана Кыргызстан тарыхы боюнча тандалма эмгектер. Б., 1999; Солтоноев Б. Кызыл кыргыз тарыхы. Т. 1.. Б., 1993; Сыдыков О. Кыргыз санжырасы. Ф., 1990. монографиясы бар.
Э. Турганбаев.