КАТАБОЛИЗМ: нускалардын айырмасы
No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КАТАБОЛИ́ЗМ</b> (гр. katabole – ажыроо), д и с­ с и м и л я ц и я – тирүү | <b type='title'>КАТАБОЛИ́ЗМ</b> (гр. katabole – ажыроо), д и с­ с и м и л я ц и я – тирүү организмдеги же тышкы чөйрөдөн алынган татаал азык зат­тардын – белоктор, нуклеин кислоталары, углевод­дор, липиддер ж-а майлардын ферменттик реакциянын жардамы м-н ажырашы. Организм­деги зат алмашуунун анаболизмге карама-кар­шы процесси. Катаболизм реакцияларында органикалык молеку­лалардагы химиялык байланыштардан энергия бөлү­нүп чыгып, АТФтин фосфаттык байланышта­рынын энергиясына айланат. АТФтеги энергия анаболизм реакцияларынын жүрүшүнө ж-а орга­низмдин башка тиричилигине жумшалат. Катаболизм аэ­робдук чөйрөдө дем алуу (кычкылдануу), анаэ­робдук шартта ачып-кычуу жолдору м-н жүрөт. Аэробдук дем алууда органикалык заттар акыркы затка (СО<sub>2 </sub>ж-а Н<sub>2</sub>О) чейин толук ажырап, энергия көп бөлүнүп чыгат. Ачууда заттар толук ажырабай, энергия аз бөлүнүп чыгып, акыркы заттары – ар түрдүү спирттер, органикалык кислоталар (сүт, май, ли­мон ж. б.) алынат. | ||
[[Категория:4-том, 154-203 бб]] | [[Категория:4-том, 154-203 бб]] | ||
10:04, 11 Декабрь (Бештин айы) 2025 -га соңку нускасы
КАТАБОЛИ́ЗМ (гр. katabole – ажыроо), д и с с и м и л я ц и я – тирүү организмдеги же тышкы чөйрөдөн алынган татаал азык заттардын – белоктор, нуклеин кислоталары, углеводдор, липиддер ж-а майлардын ферменттик реакциянын жардамы м-н ажырашы. Организмдеги зат алмашуунун анаболизмге карама-каршы процесси. Катаболизм реакцияларында органикалык молекулалардагы химиялык байланыштардан энергия бөлүнүп чыгып, АТФтин фосфаттык байланыштарынын энергиясына айланат. АТФтеги энергия анаболизм реакцияларынын жүрүшүнө ж-а организмдин башка тиричилигине жумшалат. Катаболизм аэробдук чөйрөдө дем алуу (кычкылдануу), анаэробдук шартта ачып-кычуу жолдору м-н жүрөт. Аэробдук дем алууда органикалык заттар акыркы затка (СО2 ж-а Н2О) чейин толук ажырап, энергия көп бөлүнүп чыгат. Ачууда заттар толук ажырабай, энергия аз бөлүнүп чыгып, акыркы заттары – ар түрдүү спирттер, органикалык кислоталар (сүт, май, лимон ж. б.) алынат.