КЕЛТИРИЛБЕС КӨП МҮЧӨ: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КЕЛТИРИЛБЕС КӨП МҮЧӨ</b> – төмөнкү даража­луу көбөйтүүчүлөргө ажырабаган <i>көп мүчө.</i> Көп мүчөнүн көбөйтүүчүлөргө ажырашы ж-а кел­тирилбес касиети анын | <b type='title'>КЕЛТИРИЛБЕС КӨП МҮЧӨ</b> – төмөнкү даража­луу көбөйтүүчүлөргө ажырабаган <i>көп мүчө.</i> Көп мүчөнүн көбөйтүүчүлөргө ажырашы ж-а кел­тирилбес касиети анын коэффицциенти кандай сандан турганына байланыштуу. Мисалы, эгер коэффициенти үчүн жалаң рационалдуу гана сандарды алсак, <i>х</i><sup>3</sup>+2 көп мүчөсү келтирилбес болот. Ал эми коэффициент үчүн чыныгы сандарды алсак, анда аны келти­рилбес эки көп мүчөнүн көбөйтүндүсүнө ажыра­тууга болот: (<i>х+</i> <sup>3 </sup>2 )(<i>х</i><sup>2</sup><i>–х</i> <sup>3 </sup>2 + <sup>3 </sup>4 ). Даражасы нөлдөн чоң болгон көп мүчө берилген талаада келтирилбес к'''о'''п '''мучогө''' бирден-бир гана жол м-н (туруктуу көбөйтүүчүлөргө чейинки тактыкта) ажыраты­лат. Эгер көп мүчө туюк коэффициенттер талаасынын алгебралык '''келтирилбес коп''' '''мучо''' болсо, анда абсолюттук келтирилбес коп мучо деп аталат. Мисалы, бир өзгөрмөлүү 1-даражалуу көп мүчө абсолюттук '''келтирилбес коп мучо''' болот. Чыныгы сандар талаасында 2-даражалуу бир өзгөрмөлүү көп мүчө анын дис­криминанты терс болгондо гана '''келтирилбес коп мучо''' болот. | ||
үчүн чыныгы сандарды алсак, анда аны келти­рилбес эки көп мүчөнүн көбөйтүндүсүнө ажыра­тууга болот: (<i>х+</i> <sup>3 </sup>2 )(<i>х</i><sup>2</sup><i>–х</i> <sup>3 </sup>2 + <sup>3 </sup>4 ). Даражасы | |||
нөлдөн чоң болгон көп мүчө берилген талаада | |||
2-даражалуу бир өзгөрмөлүү көп мүчө анын дис­криминанты терс болгондо гана | |||
Ад.: <i>Ван-дер-Варден Б. Л.</i> Алгебра / Пер. с нем. М., | Ад.: <i>Ван-дер-Варден Б. Л.</i> Алгебра / Пер. с нем. М.,1976. | ||
1976. | |||
[[Категория:4-том, 204-256 бб]] | [[Категория:4-том, 204-256 бб]] | ||
07:44, 13 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
КЕЛТИРИЛБЕС КӨП МҮЧӨ – төмөнкү даражалуу көбөйтүүчүлөргө ажырабаган көп мүчө. Көп мүчөнүн көбөйтүүчүлөргө ажырашы ж-а келтирилбес касиети анын коэффицциенти кандай сандан турганына байланыштуу. Мисалы, эгер коэффициенти үчүн жалаң рационалдуу гана сандарды алсак, х3+2 көп мүчөсү келтирилбес болот. Ал эми коэффициент үчүн чыныгы сандарды алсак, анда аны келтирилбес эки көп мүчөнүн көбөйтүндүсүнө ажыратууга болот: (х+ 3 2 )(х2–х 3 2 + 3 4 ). Даражасы нөлдөн чоң болгон көп мүчө берилген талаада келтирилбес коп мучогө бирден-бир гана жол м-н (туруктуу көбөйтүүчүлөргө чейинки тактыкта) ажыратылат. Эгер көп мүчө туюк коэффициенттер талаасынын алгебралык келтирилбес коп мучо болсо, анда абсолюттук келтирилбес коп мучо деп аталат. Мисалы, бир өзгөрмөлүү 1-даражалуу көп мүчө абсолюттук келтирилбес коп мучо болот. Чыныгы сандар талаасында 2-даражалуу бир өзгөрмөлүү көп мүчө анын дискриминанты терс болгондо гана келтирилбес коп мучо болот.
Ад.: Ван-дер-Варден Б. Л. Алгебра / Пер. с нем. М.,1976.