КАЛЬКУТТА

КАЛЬКУ́ТТА (2001-жылдан расмий аталышы К о л к а т а) – Индиянын чыгышындагы ири шаар ж-а порт (жылына 10 млн T жүк ташы­лат). Гангдын бир салаасы (Хуглинин) боюнда, Бенгал булуңунан 150 км аралыкта жайгашкан. Батыш Бенгалия штатынын адм. борбору. Кал­кы 5,1 млн (2008; Чоң Калькутта агломерация­сында 15 млн); калкынын саны б-ча өлкөдөгү 3-шаар (Мумбаи, Делиден кийин). Тогуз жол­дун тоому. Эл аралык аэропорту бар. Метропо­литен иштейт. Шаар 1690-ж. негизделген. К. 1773-жылдан 1911-ж. чейин Индиядагы Брита­ния ээлигинин борбору болгон. К. – Индиянын чыгышындагы финансы, соода ө. ж-нын ири борбору. Шаарда фонд биржасы (соода жүргүзүү б-ча Мумбаиден кийинки), чет өлкөлүк банктар­дын ири өкүлчүлүктөрү, алдыңкы корпорация­лардын штаб-квартиралары жайгашкан. Ө. ж-нын алдыңкы тармагы машина куруу ж-а металл иштетүү (автомобилдер, ар түрдүү приборлор, электр-тех. продукциялар). Жут (дүйнөдөгү жут­тун 50% өндүрүлөт), текстиль, хим., кагаз өн­дүрүшүнүн борбору. О. эле кеме куруу ж-а ремонт­тоо, фармацевтика, боёочу каражаттар, айнек, азык-түлүк, полигр. ж. б. ө. ж. ишканалары иштейт. К. – Индиянын ири ил. ж-а маданий борбору. Эки ун-т (Калькутта, 1857; Жадавпур, 1955), ин-ттар (а. и. Рабиндри Бхарати), ж-а ил.-из. мекемелери (а. и. Ш. Бозе атн. Фунда­менталдык илимдер борбору), музейлер (а. и. ар­хеол., этногр.), Рабиндранат Тагордун үй-музейи, улуттук китепкана (анда учурда 1,5 млн китеп сакталууда), парк ж. б. бар. Сепил (Уильям фор­ту), Ыйык Павел христиан, Ыйык Ионн англи­кан соборлору, Накхода мечити, индус храмы, раджалардын ак сарайлары сакталган. Ботан. бак уюштурулуп, обсерватория курулган. Кино

Преголя дарыясынын жээги.

индустриясынын ири борбору. Улуттук театр ж-а эл аралык кино фестивалдары, 1987-ж. Түш. Азия оюндарынын, 2005-жылдан аялдар ара­сында теннис турнири жыл сайын өткөрүлүп турат. Туризмдин ж-а зыярат кылуунун дүйнө­лүк маанидеги ири борбору.