КАЛУГА: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КАЛУ́ГА</b> – Россиядагы шаар. Калуга | <b type='title'>КАЛУ́ГА</b> – Россиядагы шаар. Калуга облусунун административдик борбору. Орто Орус дөңсөөсүндө, Ока дарыясынын | ||
[[File:КАЛУГА12.png | thumb | Калуга. Меймандар ак сарайы. 1782–96, 1811–23.]] | [[File:КАЛУГА12.png | thumb | Калуга. Меймандар ак сарайы. 1782–96, 1811–23.]] | ||
сол өйүзүндө жайгашкан. Калкы 327,5 миң (2007). Жолдор тоому. | сол өйүзүндө жайгашкан. Калкы 327,5 миң (2007). Жолдор тоому. Темир жол бекети. Ока дарыясында­гы пристань. Алгач 1371-жылы литва князы Оль­герддин грамотасында эскерилет. Калуганын тургун­дары 1605–07-жылдарда И. И. Болотников жетектеген көтөрүлүштү колдогон. 1776–1929-жылдарда Калуга гу­берниясынын, 1944-жылдан Калуга облусунун бор­бору. 1859–68-жылдарда имам Шамил (ардактуу тут­кун катары) жашаган. Мурда шаарда жыгач ку­рулуштар басымдуулук кылса, 17-кылымдын орто че­нинен таштан салынган чиркөөлөр курула баш­таган. Барокко стилиндеги 4 баскычтуу коңгу­роолуу Успение (1754–62), Ыйык Ионн Предте­ча (1734–35), Ыйыктар Косма ж-а Дамиан (1794) чиркөөлөрү, Троица собору, дворяндар окуу жайы (1779; учурда мамлекеттик педагогикалык университет), почтамт (1782), меймандар ак сарайы, Макаров палатасы, Обо­ленскийдин үйү ж. б. сакталган. Машина куруу (электроника, транспорт ж-а өнөр жай жабдуулары), «Калугаприбор» (байланыш аппаратуралары), «Автоэлектроника-Элкар» илимий-өндүрүштүк иш­канасы, «Промприбор» (1992; сууну ж-а жы­луулук энергиясын эсептөөчү приборлор), «Мега- К» (1991; контактсыз өчүрүүчү приборлор ж-а датчиктер), электр-механикалык, металл иштетүү, транс­порттук машина куруу [(темир жол техникаларын ж-а автомобилдерди германиялык «Volkswagen» концернинин лицензиясынын негизинде чогул­тат (моделдери: «VW Passat», «Skoda Octavia»)], булгаары – бут кийим («Калуга – Шен-Заря» Россия – Германия бирикмеси), жыгаччылык («Гигант» бирикмеси), химиялык, тамак-аш («Крис­талл» арак-шарап, пиво, эт, сүт ж. б.) өнөр жай иш­каналары, клавишалуу музыкалуу аспаптар өндүрүшү иштейт. Телемеханикалык курулмалар ИИИ, Калуга илимий борбору, 16 ЖОЖ (анын ичинде филиалдар, педагогикалык институт), авиация ж-а космос техникалары илимий-изилдөө лаборатория­сы, китепканалар, музейлер (анын ичинде край таануу, сүрөт, К. Э. Циолковский атындагы космонавтика та­рыхы ж-а анын филиалы ж. б.), Циолковский­дин үй-музейи, театрлар, планетарий бар. 2002-жылдан 3 жылда бир С. И. Танеев атындагы камера­лык ансамблдердин эл аралык конкурсу, «Ка­луга жазы» искусство фестивалы (2004-жылдан) ж. б. өткөрүлүп турат. | ||
көтөрүлүштү колдогон. 1776–1929- | |||
чиркөөлөрү, Троица собору, дворяндар окуу жайы (1779; учурда | |||
«Калугаприбор» (байланыш аппаратуралары), | |||
«Автоэлектроника-Элкар» | |||
булгаары – бут кийим («Калуга – Шен-Заря» | |||
Россия – Германия бирикмеси), жыгаччылык | |||
(«Гигант» бирикмеси), | |||
16 ЖОЖ ( | |||
жылдан 3 жылда бир С. И. Танеев | |||
ж. б. өткөрүлүп турат. | |||
<p align='right'><i type='author'>Ч. Дүйшөналиев.</i></p> | <p align='right'><i type='author'>Ч. Дүйшөналиев.</i></p> | ||
[[Категория:4-том, 1-50 бб]] | [[Категория:4-том, 1-50 бб]] | ||
04:10, 27 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -га соңку нускасы
КАЛУ́ГА – Россиядагы шаар. Калуга облусунун административдик борбору. Орто Орус дөңсөөсүндө, Ока дарыясынын
сол өйүзүндө жайгашкан. Калкы 327,5 миң (2007). Жолдор тоому. Темир жол бекети. Ока дарыясындагы пристань. Алгач 1371-жылы литва князы Ольгерддин грамотасында эскерилет. Калуганын тургундары 1605–07-жылдарда И. И. Болотников жетектеген көтөрүлүштү колдогон. 1776–1929-жылдарда Калуга губерниясынын, 1944-жылдан Калуга облусунун борбору. 1859–68-жылдарда имам Шамил (ардактуу туткун катары) жашаган. Мурда шаарда жыгач курулуштар басымдуулук кылса, 17-кылымдын орто ченинен таштан салынган чиркөөлөр курула баштаган. Барокко стилиндеги 4 баскычтуу коңгуроолуу Успение (1754–62), Ыйык Ионн Предтеча (1734–35), Ыйыктар Косма ж-а Дамиан (1794) чиркөөлөрү, Троица собору, дворяндар окуу жайы (1779; учурда мамлекеттик педагогикалык университет), почтамт (1782), меймандар ак сарайы, Макаров палатасы, Оболенскийдин үйү ж. б. сакталган. Машина куруу (электроника, транспорт ж-а өнөр жай жабдуулары), «Калугаприбор» (байланыш аппаратуралары), «Автоэлектроника-Элкар» илимий-өндүрүштүк ишканасы, «Промприбор» (1992; сууну ж-а жылуулук энергиясын эсептөөчү приборлор), «Мега- К» (1991; контактсыз өчүрүүчү приборлор ж-а датчиктер), электр-механикалык, металл иштетүү, транспорттук машина куруу [(темир жол техникаларын ж-а автомобилдерди германиялык «Volkswagen» концернинин лицензиясынын негизинде чогултат (моделдери: «VW Passat», «Skoda Octavia»)], булгаары – бут кийим («Калуга – Шен-Заря» Россия – Германия бирикмеси), жыгаччылык («Гигант» бирикмеси), химиялык, тамак-аш («Кристалл» арак-шарап, пиво, эт, сүт ж. б.) өнөр жай ишканалары, клавишалуу музыкалуу аспаптар өндүрүшү иштейт. Телемеханикалык курулмалар ИИИ, Калуга илимий борбору, 16 ЖОЖ (анын ичинде филиалдар, педагогикалык институт), авиация ж-а космос техникалары илимий-изилдөө лабораториясы, китепканалар, музейлер (анын ичинде край таануу, сүрөт, К. Э. Циолковский атындагы космонавтика тарыхы ж-а анын филиалы ж. б.), Циолковскийдин үй-музейи, театрлар, планетарий бар. 2002-жылдан 3 жылда бир С. И. Танеев атындагы камералык ансамблдердин эл аралык конкурсу, «Калуга жазы» искусство фестивалы (2004-жылдан) ж. б. өткөрүлүп турат.
Ч. Дүйшөналиев.